بررسي وضعيت جمعيت شناسي و اجتماعي - اقتصادي اهدا كنندگان كليه در استان كردستان

زمينه و هدف: در ايران بيش از 90 درصد اهداكنندگان زنده كليه در ازاي پرداخت پول عضو اهدا مي‌كنند. بررسي‌‌ها نشان داده است كه 97درصد اين اهداكننده ها، فروشندگان كليه‌اي هستند كه بدون هيچ گونه حس نوع دوستي نسبت به گيرندگان كليه، كليه‌ي خود را فروخته‌اند. هدف اين پژوهش تعيين وضعيت جمعيت شناسي و اجتماعي –اقتصادي اهداكنندگان كليه در استان كردستان مي‌باشد. روش كار: اين مطالعه به صورت توصيفي و به روش مقطعي بر روي 151 اهدا كنندگان كليه استان كردستان كه از ابتداي سال 1394 تا آخر سال 1398 مي‌باشد انجام گرفت. ابزار جمع آوري اطلاعات پرسشنامه در دو بخش شامل بخش اول، اطلاعات جمعيت شناسي و اجتماعي- اقتصادي، و بخش دوم، سوالاتي مانند رضايت از اهداي عضو، تمايل به ارتباط با گيرنده عضو، تمايل به اطلاع از نتيجه پيوند براي گيرنده عضو بود. براي تجزيه و تحليل داده ها، از روش‌هاي آمار توصيفي استفاده شد. آزمون‌هاي آماري به كمك بسته نرم افزاري SPSS نسخه 20 صورت گرفت. يافته‌ها: در كل 151 اهدا كننده عضو در اين مطالعه شركت كردند كه 3/54 درصد (82 نفر) آنها مرد بودند. ميانگين سن اهداكنندگان برابر 71/41 (20/9) بود. اكثر آنها (64 درصد) بين 31 تا 50 سال سن داشتند. اكثر اهداكنندگان بيمه سلامت پايه داشتند (2/71 درصد) و تنها 8/23 درصد فاقد بيمه سلامت پايه بودند. و همچنين 7/90 درصد (137=n) اهداكنندگان فاقد بيمه تكميلي بودند. از بين 19 (6/12 درصد) نفر كه با گيرنده عضو نسبت فاميلي داشتند، 4 نفر با گيرنده عضو نسبت درجه يك شامل پدر، مادر و يا خواهر و برادر داشتند. 6 نفر از اقوام نزيك بوده اند و 9 نفر نسبت فاميلي دور داشته‌اند. نتايج نشان داد كه ميزان رضايت كامل، رضايت نسبي، عدم رضايت به ترتيب 9/21 درصد، 7/49 درصد، و 9/13 درصد اظهار شده بود. همچنين، 6/14 درصد اظهار كرده بودند كه بي تفاوت هستند. دلايل نارضايتي از اهدا عضو، 1/42 درصد عدم حل شدن مشكل مالي، 3/25 درصد احساس كمبود در بدن، 2/23 درصد احساس درد و ناراحتي و 5/9 درصد ناتواني در انجام فعاليت‌هاي روزمره را بيان كرده بودند. كه 8/84 درصد (138=n) اهداكنندگان اظهار كرده بودند كه خانواده آنها از اهداء عضو مطلع بودند. اكثر خانواده (5/76 درصد) اهداء كنندگان از اهداء عضو رضايت كامل يا نسبي داشتنه اند. تنها 4/9 درصد (14=n) خانواده‌ها رضايت نداشته اند. در پاسخ به سوال دلايل اهدا عضو، 8/82 درصد (125=n) مشكلات مالي را دليل اهدا عضو بيان كرده بودند و 6/16 درصد دليل اهدا عضو را نوع دوستي و خيرخواهي بيان كرده بودند. اكثر اهداكنندگان (2/72 درصد) اظهار كرده بودند كه اهداء عضو كليه را به ديگران توصيه نمي‌كنند. 3/56 درصد (85=n) تمايل به ارتباط با گيرنده عضو دارند و 7/43 درصد تمايل به ارتباط با گيرنده عضو ندارند. 7/90 درصد (137=n) تمايل به اطلاع از پيامد عضو براي گيرنده عضو دارند و 1/39 درصد تمايل به اطلاع از پيامد عضو براي گيرنده عضو را ندارند. نتايج وضعيت اقتصادي اهداد كنندگان نشان داد كه 9/17 درصد (27=n) اتومبيل شخصي دارند، 1/35 درصد (53=n) موتورسيكلت دارند، 2/25 درصد (34=n) رايانه داشتند، 9/62 درصد (102=n) از اينترنت استفاده مي‎كنند. 98 درصد (148=n) وجود آشپزخانه در واحد مسكوني، 4/89 درصد (135=n) وجود تلفن در واحد مسكوني، 4/84 درصد (128=n) وجود دستگاه حرارت مركزي يا پكيج در واحد مسكوني را تاييد نمودند. و البته 9/60 درصد (92=n) 15 ميليون تومان، 2/27 درصد 19 ميليون، و 9/11 درصد 13 ميليون تومان قيمت دريافتي از فروش كليه بودند. پول دريافتي 4/40 درصد (61=n) صرف جبران بدهي، 5/32 درصد صرف وديعه خانه، 2/17 درصد صرف آزادي زنداني به دلايل مالي، 3/5 درصد صرف خريد ماشين، 3/3 درصد صرف هزينه تحصيل، 3/1 درصد صرف خريد خانه شد. نتيجه‌گيري: به نظر مي‌رسد فروش كليه در ميان اهدا كنندگان منجر به سود اقتصادي طولاني مدت نمي شود و ممكن است با كاهش سلامت همراه باشد. پزشكان و سياست گذاران بايد ارزش استفاده از مشوق هاي مالي براي افزايش تأمين اعضاي بدن براي پيوند را مورد بررسي مجدد قرار دهند. واژگان كليدي: اهداكنندگان كليه، اجتماعي، اقتصادي

81665

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

پزشكي عمومي

پزشكي

دانشگاه علوم پزشکي کردستان

عبدالرحيم افخم زاده، امجد محمدي بلبان آباد