عنوان
تعيين غلظت نيترات موجود در سبزيجات مزارع سبزي كاري شهر سنندج و ارزيابي ريسك بهداشتي آن
نويسنده اصلي
صالح زاده، حمزه
محل تحصيل
دانشگاه علوم پزشكي كردستان
رشته تحصيلي
مهندسي بهداشت محيط
چكيده
چكيده
سبزيجات منبعي غني از ويتامينها، مواد معدني و آنتي اكسيدانها بوده كه در جذب بيش از 08 درصد
نيترات دريافتي بدن سهيم اند. از جمله بيماريهاي ناشي از غلظت بالاي نيترات در سبزيجات ميتوان به
توليد نيتروزآمين و در نهايت ايجاد سرطانهاي معده، روده، مثانه، دهان و متهموگلوبينا در نوزادان اشاره
كرد. مطالعه حاضر با هدف بررسي غلظت نيترات در سبزيجات مزارع سبزيكاري شهر سنندج و ارزيابي ريسك
بهداشتي آن انجام گرفت. اين مطالعه از نوع توصيفي-تحليلي بوده كه به صورت مقطعي از مهرماه 6931 تا
تير ماه 6939 انجام گرفت. در كل از 3 مزرعه تعداد 38 نمونه سبزي )برگ چغندر، جعفري، ريحان، كاهو،
كلم، شنبليله، پياز، تربچه، هويج و گوجه فرنگي( گرفته شد. براي هر كدام از سبزيجات بر اساس نوع مصرف
)خام، پخته و سرخ شده( آماده سازي انجام شد. همچنين نمونه برداري از آب و خاك مزارع طبق دستورالعمل
نحوه نمونه برداري پارامترهاي كيفيت آب و دستورالعمل نمونه برداري خاك سازمان حفاظت محيط زيست
61926 مواد - انجام گرفت. كليه مراحل آماده سازي نمونه، استخراج و اندازه گيري نيترات طبق استاندارد 2
غذايي با استفاده از دستگاه يون كروماتوگرافي مدل 882 Compact IC plus ساخت شركت Metrohm آلمان،
در دانشكده بهداشت دانشگاه علوم پزشكي كردستان انجام گرفت. ارزيابي ريسك بهداشتي با استفاده از برآورد
احتمال خطر پذيري غير سرطان زا ) NHQ ( انجام گرفت. نتايج حاصل از اين مطالعه نشان داد سطح نيترات
در سبزيجات گوجه فرنگي و پياز بالاتر از حداكثر ميزان مجاز و در ديگر سبزيجات پايينتر بود. سطح نيترات
در سبزيجات برگي بيشتر از غدهاي و در غدهاي بيشتر از بوتهاي بود. همچنين سطح نيترات در سبزيجات
4 الي / فصل پاييز بيشتر از فصل بهار بود. فرآيند پخت باعث كاهش ميزان نيترات سبزيجات خام به ميزان 21
62/ 61/40 درصد شد در حاليكه فرآيند سرخ كردن موجب افزايش سطح نيترات سبزيجات به ميزان 49
23 درصد شد. بالاترين ميزان ريسك بهداشتي در سبزيجات خام، پخته و سرخ شده به ترتيب مربوط / الي 39
به جعفري، جعفري و برگچغندر و پايينترين آن در هر سه مربوط به گوجه فرنگي بود. بالاترين ميزان ريسك
بهداشتي در كل مربوط به برگچغندر سرخ شده و پايينترين آن مربوط به گوجه فرنگي خام بود. همچنين
ارتباط بين سطح نيترات سبزيجات با فصل نمونه برداري، نوع فرآيند پردازش و نوع سبزيجات معنادار بود
8/81( p< (. ميزان نيترات آب مزارع بين mgr/l 99/64 تا mgr/l 62/91 بود. همچنين ميزان نيترات خاك
بين mgr/kg 91/4 و mgr/kg 19/3 بود. براساس اين مطالعه سطح نيترات سبزيجات خام شهر سنندج در
اكثر موارد پايينتر از حد استاندارد بود، با توجه به مصرف بالاي سبزيجات، لازم است نظارت كامل بر نحوه ي
كود دهي و آبياري سبزيجات و پايش دوره اي و دقيق بر روي سطح نيترات، نيتريت و يون هاي معدني
سبزيجات انجام گيرد.
واژگان كليدي: نيترات؛ سبزيجات؛ ارزيابي ريسك بهداشتي؛ شهر سنندج؛ نوع مصرف
شماره ركورد
80940
شهر محل تحصيل
دانشگاه علوم پزشكي كردستان
گرايش رشته تحصيلي
بهداشت محيط
دانشكده
بهداشت
دانشگاه
دانشگاه علوم پزشکي کردستان
استاد راهنما
افشين ملكي