تأثير قارچ مايكوريزا و باكتري محرك رشد گياه (PGPR) بر صفات فيزيولوژيك و مورفولوژيك دانهال¬هاي پسته (Pistachio vera L.) در خاك شور

علوم و مهندسي باغباني گرايش درختان ميوه

7/7/2019 12:00:00 AM

عامل شوري حدود يك سوم زمين¬هاي كشاورزي را در دنيا تحت تاثير خود قرار داده و در مناطق خشك و نيمه¬خشك به عنوان يك مشكل جدي مطرح است. با توجه به وجود اراضي شور در استان يزد، هدف از انجام پژوهش حاضر مقايسه اثرات و امكان كاربرد قارچ مايكوريزا و همچنين باكتري¬هاي افزايش¬دهندۀ رشد بر خصوصيات رشدي و فيزيولوژيك سه رقم پسته جهت افزايش توانايي اين گياه در تحمل تنش شوري و جلوگيري از كاهش عملكرد اين گياه بود. در اين پژوهش ابتدا چهل گرم از قارچ مايكوريزا (Myco Root) و 2/1 گرم از هر باكتري افزايش دهنده رشد (ايزوله¬هاي R8 Pseudomonas putida و P. fluorescens R153) به خاك گلدان¬هاي مورد آزمايش اضافه شد. تيمارها شامل بررسي اثر قارچ مايكوريزا در دو سطح (تيمار با قارچ و تيمار بدون قارچ)، باكتري محرك رشد گياه در سه سطح (تيمار با باكتري 1، تيمار با باكتري 2، تيمار بدون باكتري) بر سه رقم پسته ("احمدآقايي"، "بادامي" و "اكبري") در يك خاك شور بود، سپس در مردادماه بذور پسته مورد كشت قرار گرفتند. در اين آزمايش پارامتر هاي رشدي شامل تعداد برگ ، سطح برگ، ارتفاع و قطر ساقه بررسي شد. شاخص¬هاي فيزيولوژيك شامل محتواي نسبي آب برگ، كلروفيل a و b ،كارتنوئيد، پرولين، گلايسين بتائين و عناصر غذايي مورد اندازه¬گيري واقع شدند. بيشترين وزن تر (60/2 گرم) و خشك اندام هوايي (42/1 گرم) و ريشه در رقم "بادامي" به¬دست آمد. در مورد صفات سطح برگ، تعداد برگ، ارتفاع ساقه و قطر ساقه نيز تيمار استفاده توأم باكتري R8 و قارچ مايكوريزا در رقم بادامي به ترتيب با مقادير 74/75، 75/20، 73/23 و 73/3 ميلي¬گرم بيشترين مقدار را در بين تيمارها و ارقام مورد بررسي نشان داد. نتايج حاصل از صفات مورد اندازه¬گيري اكوفيزيولوژيكي مانند محتواي نسبي آب برگ، پرولين، كلروفيل كل، a و b ،كارتنوئيد و گلايسين بتائين دقيقا روندي مانند آزمون هاي قبلي داشت و به ترتيب به مقادير96/81، 44/1، 66/3، 53/3 ، 67/0، 80/3089 بودند. نتايج اندازه¬گيري سديم برگ نشان داد كه از ميان سه رقم مورد مطالعه بيشترين ميزان سديم برگ و ريشه (به ترتيب 235/0 و 361/0 ميلي¬گرم) مربوط به رقم "اكبري" بود. از ميان سه رقم مورد مطالعه بيشترين ميزان پتاسيم برگ و ريشه (به ترتيب 24/1 و 99/0 ميلي¬گرم) مربوط به رقم بادامي بود و بعد از آن ارقام احمدآقايي و اكبري به ترتيب با ميزان 17/1 (برگ) و 971/0 (ريشه)؛ 14/1 (برگ) و 95/0 ميلي¬گرم (ريشه) قرار داشتند. اندازه گيري عنصر فسفر نيز همان روند پتاسيم را داشت و بيشترين مقدار فسفر برگ و ريشه در تيمار استفادۀ توأم قارچ مايكوريزا و باكتري R8 به ترتيب در رقم اكبري و احمدآقايي با مقادير 318/0 و 239/0 ميلي¬گرم مورد مشاهده قرار گرفت. در پژوهش حاضر كاهش رشد پايه¬هاي پسته در شرايط خاك شور مشاهده شد. در شرايط شوري دانهال¬هاي رقم بادامي نسبت به دانهال¬هاي رقم اكبري و احمدآقايي وزن خشك بيشتري در ريشه¬ها و ساقه داشتند و بيومس كل آن¬ها نيز بيشتر بود. اين مهم، بر كارايي بيشتر دانهال¬هاي رقم بادامي در مقابله با تنش شوري تاكيد دارد. زماني كه گياهان با قارچ مايكوريزا و باكتري¬هاي محرك رشد تيمار شدند اثرات مضر ناشي از تنش شوري كاهش يافت و صفات رشدي و فيزيولوژيكي بهبود يافتند.

76990

دانشگاه اردکان

غلام نژاد جلال Gholamnezhad Jalal , اسماعيل زاده حسيني سيد عليرضا Esmaeilzadh Hosseini Seyed Alireza