ضابطه و معيار قتل عمد از ديدگاه مذاهب اسلامي

فقه و مباني حقوق اسلامي

10/7/2017 12:00:00 AM

قتل به معناي خارج كردن روح از بدن است و در اصطلاح به فعلي گفته مي‌شود كه موجب جدايي روح از بدن مي‌شود قتل عمد مانند ساير جرائم داراي عناصر و اجزايي مي‌باشد كه از مجموع آن‌ها اين پديده مجرمانه به وجود مي‌آيد عناصر تشكيل‌دهنده اين جرم پيچيده است به ويژه قصد قتل و آلت قتاله زيرا قصد امري باطني و دروني است و لذا علم و آگاهي يافتن به آن براي اثبات قتل عمد دشوار است از اين رو فقهاي عظام براي راه‌يابي به نيت و قصد جاني بر آن شدند تا ضابطه و معيار ثابت بر اين امر قرار دهند و اين ضابطه و معيار همان مظهر خارجي يعني نيت جاني و دليل مادي يعني فعل و وسيله كشنده (آلت قتاله) مي‌باشد، مكتب‌هاي حقوقي فقهي سعي كرده‌اند با درجه‌بندي قتل، مجازات موردنظر خود را در مورد مرتكبين اعمال نمايند. تقريباً در تمام مذاهب اسلامي و نظام كيفري ايران قتل به سه نوع قتل عمد، قتل شبه عمد، قتل خطا نظر داده‌اند شارع مقدس با توجه به مفهوم قتل عمد و پيشينه فقهي آن روشن مي‌سازد، معيار انواع قتل عمد در اسلام قصد و اراده بوده ضروري است؛ بر همين اساس قتل با فعل ارتكابي نوعاً كشنده، به لحاظ كاشف بودن از قصد مرتكب، به عنوان ضابطه دوم قتل عمدي تلقي شده و بر اين اساس آگاهي فرد بر كار نوعاً كشنده مبين چنين قصدي است. پايان‌نامه حاضر از نوع پژوهش‌هاي بنيادي مي‌باشد كه با روش توصيفي ـ تحليلي و با شيوه كتابخانه‌اي به بررسي ضابطه و معيار قتل عمد از ديدگاه مذاهب اسلامي پرداخته است حنفيه قتل عمد را اين‌گونه تعريف مي‌كنند: قتل عمد آن است كه فرد قصد ضربه با آلتي برنده مانند كارد و شيشه و امثال آن را به ديگري دارد. مالكيه قتل عمد را اين چنين تعريف مي‌كنند: فرد قصد ضربه به معصوم الدم را داشته باشد، فرقي ندارد كه آلت قتل محدد يا مثقل باشد و يا حتي وسيله‌اي باشد كه كشته شدن با آن نادر است. شافعيه قتل عمد را اين‌گونه تعريف كرده‌اند: فرد قصد قتل شخص معين را بنمايد با آلتي كه غالباً كشنده است. فقهاي مذهب حنبلي معتقدند كه قتلي عمد است كه فرد در آن قصد قتل را با آلتي غالباً كشنده بنمايد؛ و در قانون ايران قتل از روي قصد و اراده را قتل عمد مي‌نامند.

76721

دانشگاه اردکان

غفوري چرخابي حسين Ghafouri Charkhabi Hossein