مباني تعزير از ديدگاه فقه و حقوق اماميه و مذاهب اربعه

فقه و مباني حقوق اسلامي

3/6/2019 12:00:00 AM

مجازاتهاي اسلامي از چهار بخش حدود، قصاص، ديات و تعزيرات تشكيل‌شده و بخش وسيعي از آن را مجازات تعزيري تشكيل مي‌دهد كه مي‌تواند نقش مؤثرتري در پيشگيري از وقوع جرم ايفا نمايد. در پژوهش حاضر، ضمن بررسي معنا، مفهوم، مصاديق، نوع جرم، نوع و ميزان مجازات تعزيري به بررسي ديدگاههاي فقها اعم از شيعه و اهل سنت پرداخته ‌شده است. در اين ميان فقهاي اسلام، براي اعمال مجازات تعزيري دو ملاك ارتكاب معصيت و رفتار مفسده انگيز را در نظر گرفتهاند. همچنين در حقوق جزاي اسلامي اين دو موجب، بهعنوان ملاكي براي اعمال مجازات تعزيري قرار داده‌ شده است. حقوقدانان، ارتكاب حرام يا ترك واجبي را مشمول تعزير دانسته¬اند كه جزو مجازات حدّي نباشد. ملاك دوم قابل‌اعمال در مجازات تعزيري، مفسدهي اجتماعي يا فردي كه مخلّ نظم عمومي يا اجتماعي باشد؛ همچون تخلّفات راهنمايي و رانندگي است. با توجه به بررسيهاي صورت گرفته در قانون مجازات، مشاهده‌شده كه هماهنگ با تحوّلات جامعه مجازات تعزيري نيز در دست تغيير و تبدّل قرار گرفت و به تصويب مجازات تعزيري در قانون مجازات سال 1392 انجاميد. در ادامه به بررسي مكتب كيفري عدالت ترميمي به‌عنوان يكي از ابتكارات كشورهاي غربي، پرداخته‌شده است. درنهايت، با توجه به اختيارات وسيع حاكم اسلامي و قابليت انعطاف‌پذيري تعزيرات، امكان اعمال برنامههاي عدالت ترميمي تحت مجازات تعزيري كه نقش عمدهاي در پيشگيري جرم دارد، منتج شد. ارائه يشنهادهايي جهت انطباق مجازات تعزيري و برنامهي عدالت ترميمي از ابتكارات اين پاياننامه است كه در هيچ‌يك از مطالعات پيشين صورت نگرفته است.

76650

دانشگاه اردکان

غفوري چرخابي حسين Ghafouri Charkhabi Hossein