تأثير تغيير كاربري اراضي بر تبخير و تعرق پتانسيل (مطالعه موردي: حوضه آبخيز سقز)

علوم و مهندسي آبخيزداري گرايش آبخيزداري شهري

3/6/2018 12:00:00 AM

پديده تبخير و تعرق باعث تلفات آب و رطوبت از سطوح آبي، خاك و پوشش گياهي مي¬شود و محاسبه آن از طريق روشي مناسب با توجه به ميزان اندك نزولات جوي و محدوديت منابع آب در ايران از اهميت زيادي برخوردار است. پژوهش حاضر سعي در برآورد تبخير و تعرق پتانسيل و تحليل ارتباط آن با كاربري زمين دارد. در اين بررسي از ميانگين¬هاي دراز¬مدت هفت ايستگاه هواشناسي و داده¬هاي تشتك تبخير حوزه آبخيز سقز براي تعيين روش مناسب تخمين ETo استفاده شد. از داده¬هاي ماهواره¬اي سنجنده TM، ETM و لندست هشت با استفاده از نرم‌افزارهاي ENVI و GIS در استخراج كلاس¬هاي كاربري طي سال¬هاي 2013-1992 استفاده گرديد. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد كه بهترين روش براي اين منطقه به عنوان اقليم سرد و معتدل روش تشعشعي فائو با ضريب تعيين 92/0 و Nash با مقدار 86/0 در ايستگاه بيجار و روش بلاني كريدل با ضريب تعيين 94/0 و Nash با مقدار 92/0 در ايستگاه سنندج است. نتايج پهنه¬بندي نشان مي¬دهد كه غرب حوضه به دليل ارتفاع بيشتر تبخير و تعرق كمتري نسبت به شرق حوضه دارد. ساعات آفتابي، دماي بيشينه و دماي كمينه در اولويت اول از عوامل مؤثر بر تبخير و تعرق در اين منطقه با آناليز حساسيت تعيين گرديد. نتايج حاصل از تغيير كاربري نشان مي¬دهد كه كليه تغييرات در كاربري اراضي مربوط به كاهش مساحت در بخش مرتعي و افزايش مساحت به ترتيب در بخش شهري، سطح آب در رودخانه¬ها، اراضي باغي و اراضي زراعي بوده است. هم¬چنين نتايج همبستگي تبخير و تعرق و كاربري اراضي نشان مي¬دهد كه بيش‌ترين همبستگي تبخير و تعرق گياه مرجع با مقدار 95/0 در اراضي زراعي و كمترين آن با مقدار 38/0 در سطح آب رودخانه¬ها مشاهده شده است.

76594

دانشگاه اردکان

سلطاني گردفرامرزي سميه Soltani-Gerdefaramarzi Somayeh