تكثير درون و برون شيشه‌اي سه رقم بنفشه آفريقايي (Saintpaulia ionantha H. Wendl)

علوم و مهندسي باغباني گرايش گياهان زينتي

10/7/2019 12:00:00 AM

بنفشه آفريقايي با نام علمي .Saintpaulia ionantha H. Wendl متعلق به خانواده Gesneriaceae بوده و يكي از محبوب¬ترين گياهان گلداني گلساره¬اي و زينتي مي ¬باشد كه تنوع زيادي از نظر شكل، اندازه و رنگ گل دارد. كشت درون و برون شيشه‌اي آن نسبت به ساير گياهان زينتي علفي راحت¬تر است. اين خاصيت موجب شده كه اين گياه براي آزمايشات باززايي كشت درون شيشه‌اي ايده¬آل باشد. در تحقيق حاضر اثر رقم، ريزنمونه، نوع و مدت زمان ضدعفوني بر ميزان آلودگي و قهوه‌اي شدن گياه مورد بررسي قرار گرفت. آزمايش به¬صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملا تصادفي با دو نوع ريز نمونه (برگ و دمبرگ)، دو رقم بنفشه آفريقايي ((‘Cool Blue’و‘Rondita’) و چهار تيمار ضدعفوني شامل هيپوكلريت سديم 10 درصد به مدت 10 و 15 دقيقه و كلريد جيوه 05/0 درصد به¬مدت دو و چهار دقيقه انجام شد. در تكثير درون¬شيشه‌اي اثر پنج ريزنمونه (پهنك، دمبرگ، دمبرگ بدون اپيدرم، گل كامل و گل بدون گلبرگ) در سه رقم (‘Cool Blue’، ‘Rondita’ و ‘Knight Rider’) در محيط¬كشت MS حاوي mg/l 1/0 NAA و mg/l 1 BA بررسي شد. در تكثير برون¬شيشه‌اي قلمه¬هاي برگ سه رقم بنفشه آفريقايي درون ظروف پلاستيكي دردار حاوي 70% پيت¬ماس و 30% پرليت كشت شدند. درنهايت سرعت تكثير و تعداد جوانه گياه در دو روش مقايسه شد. همچنين اثر غلظت و زمان كاربرد اسيد ساليسيليك بر گلدهي اين گياه مورد بررسي قرار گرفت است. پس از انتقال گياهان كشت بافتي به گلدان، در روزهاي مختلف مورد تيمار غلظت‌هاي مختلف اسيد ساليسيليك قرار گرفتند. آزمايش به¬صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملا تصادفي شامل شش غلظت اسيد ساليسيليك ( صفر، 1/0، 2/0، 5/0، 8/0 و 1 ميلي ¬مولار) و چهار زمان (10، 20، 30 و 40 روز پس از انتقال به گلدان) همراه با سه تكرار صورت گرفت كه محلول اسيد ساليسيليك روي برگ¬ هاي اين گياه اسپري شد. براساس نتايج اين پژوهش، بيشترين ميزان قهوه‌اي شدن در تيمار كلريد جيوه 4 دقيقه در ريز نمونه‌هاي دمبرگ در هر دو رقم و ريز نمونه برگ در رقم ‘Rondita’حاصل شد. بيشترين ميزان نكروزگي در تيمار هيپوكلريت سديم 15 دقيقه در ريز نمونه برگ و رقم ‘Rondita’ و نيز ريز نمونه دمبرگ در رقم ‘Cool Blue’مشاهده شد. بررسي نتايج به¬دست آمده نشان داد كه در هر رقم نوع ريزنمونه مناسب براي تكثير گياه متفاوت است. در رقم ‘Cool Blue’ هيچ¬كدام از پنج ريزنمونه تفاوت معني¬داري با يكديگر در ميزان باززايي، توليد جوانه و تعداد برگ گياهچه‌هاي حاصله نشان ندادند. در رقم ‘Rondita’ ريزنمونه‌هاي پهنك (66/91%)، دمبرگ (66/91%) و دمبرگ بدون اپيدرم (33/83%) و در رقم ‘Knight Rider’ ريزنمونه‌هاي برگ، گل¬كامل، گل بدون گلبرگ و دمبرگ (همگي 100%) بيشترين ميزان باززايي را نشان دادند. در تكثير قلمه برگي رقم ‘Cool Blue’ بيشترين (25/8 عدد) تعداد گياهچه را توليد كردند. مقايسه طول دوره كشت در شرايط درون و برون¬شيشه نشان داد كه در هر سه رقم موردبررسي، دوره زماني از كشت تا گلدهي در شرايط درون¬شيشه‌اي (180 تا 230 روز) طولاني¬تر از برون¬شيشه‌اي (120 تا 140 روز) بود، در حالي¬كه تعداد جوانه توليدشده در كشت درون¬شيشه‌اي به¬طور معني¬داري در مقايسه با تكثير قلمه¬برگي بيشتر بود. كوتاه¬ترين زمان تا گلدهي (33/84 روز) در غلظت 1/0 ميلي¬مولار اسيد ساليسيليك و محلول¬پاشي 40 روز پس از انتقال اتفاق افتاد كه اين گياهان نسبت به شاهد حدودا 10 روز زودتر وارد فاز گلدهي شدند. به¬طور كلي جهت توليد اقتصادي بنفشه آفريقايي استفاده از پروتكل به¬دست آمده از اين پژوهش توصيه مي¬گردد.

76495

دانشگاه اردکان

دهستاني اردكاني مريم Dehestani Ardakani Maryam , كمالي علي آباد كاظم Kamali Aliabad Kazem