بررسي و پهنه بندي پتانسيل سيل خيزي با استفاده از رويكرد سلسله مراتبي فازي (مطاله موردي: حوزه سد درودزن)

علوم و مهندسي آبخيزداري گرايش آبخيزداري شهري

2/4/2015 12:00:00 AM

سيل يكي از انواع مخاطرات طبيعي است كه همه ساله خسارات زيان باري را در سراسر جهان و ازجمله ايران به وجود مي‌آورد. هر چند كه سيلاب مي تواند در تغذيه منابع آب خصوصا منابع آب زيرزميني هنگامي كه به دشت سر هاي پخش سيلاب راه مي يابد بسيار موثر باشد، عدم كنترل اين پديده طبيعي كه گاه با دخالت هاي انسان به طور قابل توجهي تشديد مي گردد، مي تواند سر منشا خسارت هاي مالي و جاني بسيار زيادي گردد. لذا به منظور كنترل سيل، بايد مناطقي را شناسايي كرد كه داراي پتانسيل بالايي در ايجاد اين پديده هستند و براي كاهش خطرات احتمالي، از سرمنشأ توليد وارد عمل شد اهميت استفاده از منابع آب و همچنين كنترل سيلاب در حوزه آبخيز سد درودزن كه يكي از مناطق كليدي و استراتژيك استان فارس و كشور در تامين امنيت غذايي است بر كسي پوشيده نيست. لذا در اين تحقيق، از قابليت روش تحليل سلسله مراتبي فازي براي تعيين پتانسيل مناطق مختلف حوزه سد درودزن در توليد سيلاب استفاده شده است. با توجه به اهداف پژوهش، نخست عوامل مؤثر در پهنه‌بندي پتانسيل سيل‌خيزي (سنگ‌شناسي، نفوذپذيري، تراكم شبكه زهكشي، زمان تمركز، شيب، گروه هيدرولوژيك خاك، كاربري اراضي، شدت بارش، مستثنيات، پوشش گياهي و...) شناسايي و وزن هركدام از معيارها، پس از تكميل پرسشنامه‌ي مقايسه زوجي از سوي كارشناسان، به‌وسيله فرايند تحليل سلسله مراتبي فازي مشخص شد. پهنه‌بندي، بر اساس ميزان وزن‌هاي هركدام از عوامل در حوزه‌ي آبخيز سد درودزن انجام شد. همچنين براي پهنه‌بندي پتانسيل سيل‌خيزي، نقشه‌ي نهايي به‌دست‌آمده از منطقه در 4 كلاس قرار گرفت. بر اساس نتايج به‌دست‌آمده، پهنه‌هاي با پتانسيل سيل‌خيزي زياد با سطحي معادل 002/283 كيلومتر مربع در شمال و اطراف حوزه قرار دارند. نتايج تحليل ناحيه‌اي كه حاصل همپوشاني نقشه نهايي با نقشه‌هاي هر يك از عوامل مؤثر بر سيل‌خيزي است بيان مي‌دارد، كه مناطق با پتانسيل سيل‌خيزي زياد در پهنه‌هاي با شدت بارش بين 37/40 تا 84/48 ميلي‌متر بر ساعت قرار دارند. همچنين نتايج نشان داد كه پوشش گياهي مناسب، تكامل خاك و نفوذپذيري زياد شرايط سيل‌خيزي را كاهش مي‌دهد.

76451

دانشگاه اردکان

تازه مهدي Tazeh Mahdi