تعيين الگوي بهينه پيش بيني سيلاب ناشي از تغيير اقليم با استفاده از مدل سري زماني چند متغيره (مطالعه موردي: حوزه آبخيز سفيدرود)

علوم و مهندسي آبخيزداري گرايش آبخيزداري شهري

3/6/2018 12:00:00 AM

بي‌ترديد امروزه منابع آب شيرين قابل استحصال با محدوديت¬هاي جدي مواجه است. پيش¬بيني‌هاي هيدرولوژيكي اين شرايط را فراهم مي‌آورد تا بتوان در كنار اين محدوديت‌ها به درستي برنامه‌ريزي كرد. در همين ارتباط پيش¬بيني دبي در تحليل بسياري از پديده‌هاي خشكسالي و سيلاب، آبگيري از رودخانه¬ها و غيره از اهميت بالايي برخوردار بوده و مي¬تواند در بهينه‌سازي مديريت آبخيز و منابع آب مؤثر باشد. در اين پژوهش جهت پيش‌بيني سيلاب، متغيرهاي مستقل ازجمله دما، بارش و ساعت آفتابي با استفاده از مدل‌هاي سري زماني تك متغيره و مدل‌هاي اقليمي پيش‌بيني شد. از آنجا كه مدل سري زماني تك متغيره با داده‌هاي كم قادر به پيش‌بيني متغيرهاي مستقل براي دوره طولاني‌مدت نيست ناگزير از مدل اقليمي استفاده شد و از نتايج حاصل از مدل اقليمي به‌عنوان داده‌هاي ورودي مدل سري زماني چند متغيره جهت پيش‌بيني دبي استفاده شد نتايج حاصله نشان داد، در اثر تغيير اقليم سيلاب‌هاي متوالي و شديدي در آينده رخ نخواهد داد. هم‌چنين از نتايج حاصل از مدل تك متغيره به‌عنوان داده‌هاي ورودي مدل چند متغيره جهت پيش‌بيني سيلاب طي سال‌هاي 2017-2013 استفاده شد. نتايج بررسي رابطه بلندمدت متغير دبي با متغيرهاي مستقل حاكي از آن است كه در تمامي ايستگاه¬ها به‌جز ايستگاه‌هاي بيجار و قروه رابطه¬ي بلندمدت وجود ندارد. برآورد ضريب آزمون بلندمدت مدل چند متغيره در اين دو ايستگاه نشان مي‌دهد متغيرهاي دما و بارش اثر مثبت و معني‌داري بر دبي جريان دارند، در صورتي كه متغير ساعات‌آفتابي در ايستگاه بيجار اثر منفي و معني‌دار و در ايستگاه زنجان تأثير چنداني بر دبي جريان ندارد. ضريب آزمون كوتاه‌مدت مدل مذكور نشان داد، ساعات‌آفتابي در همه‌ي ايستگاه¬ها اثر منفي و معني¬داري بر دبي جريان دارد. در صورتي كه دما در همه‌ي ايستگاه‌ها به‌جز ايستگاه رشت اثر مثبت و معني‌داري بر روي دبي داشته و بارش در تمامي ايستگاه‌ها به‌جز ايستگاه خلخال و زنجان اثر مثبت و معني‌داري بر دبي جريان دارد.

76393

دانشگاه اردکان

فتح‌زاده علي Fathzadeh Ali , فتاحي اردكاني احمد Fattahi Ardakani Ahmad