بررسي تأثير روش هاي ذخيره نزولات جوي بر وضعيت پوشش گياهي مراتع در مناطق خشك (مطالعه موردي: مراتع گدارهريشت)

علوم و مهندسي مرتع گرايش مديريت مرتع

6/5/2017 12:00:00 AM

يكي از روش¬هاي مهم اصلاح مراتع و افزايش توليد علوفه در آن¬ها، ذخيره نزولات آسماني در خاك با استفاده از راه¬هاي مختلفي مانند احداث هلالي¬هاي آبگير و چاله‌ها است. اين مطالعه در منطقه گدارهريشت استان يزد كه از مناطق خشك كشور محسوب مي¬شود، انجام شده است. سامانه¬هاي آبگير در سال 1387 توسط اداره منابع طبيعي احداث شده است. در اين پژوهش اثر اين سامانه¬ها در رابطه با تغيير درصد پوشش گياهان مرتعي و توليد گياهان مرتعي و نيز رطوبت خاك مورد بررسي قرار گرفت. نمونه-گيري از خاك و پوشش گياهي به روش سيستماتيك- تصادفي انجام شد و در هر منطقه (50 هكتار) 98 پلات 2 مترمربعي به فواصل 70 متر از يكديگر پلات¬گذاري انجام شد. براي اندازه¬گيري درصد پوشش گياهي در مجموع (در سه منطقه) از 294 پلات استفاده شد. براي اندازه¬گيري توليد گياهان 25 درصد از اين تعداد پلات¬ها انتخاب و رشد سال جاري گونه¬ها قطع و پس از خشك كردن در سايه، توزين شد. براي بررسي تغييرات رطوبت خاك نيز، 20 درصد از پلات¬هاي درصد پوشش در هر منطقه انتخاب و در هر پلات 2 پروفيل حفر و نمونه¬ها برداشت شد. داده¬ها با استفاده از تجزيه واريانس دوطرفه مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند. نتايج نشان داد درصد پوشش گياهان و همچنين مقدار توليد گياهان مرتعي در منطقه چاله¬ها به حدود 2 برابر (درصد تاج‌پوشش 05/8 درصد و توليد 02/53 كيلوگرم در هكتار افزايش يافته) و در منطقه هلالي¬ها حدود 5/1 برابر (درصد تاج¬پوشش 52/2 درصد و توليد 25/30 كيلوگرم در هكتار افزايش يافته) منطقه شاهد رسيده و اين سامانه¬ها اثر معني¬داري بر درصد پوشش گياهي (01/0>sig) و همچنين توليد (01/0>sig) داشته است. همچنين نتايج بيانگر آن است كه اثر متقابل عوامل منطقه و فصل نمونه¬گيري بر تغيير ميزان رطوبت خاك معني¬دار (01/0>sig) بوده است. با توجه به نتايج حاصله، به نظر مي¬رسد عملكرد سامانه چاله¬هاي آبگير نسبت به هلالي آبگير جهت ذخيره نزولات و افزايش درصد و توليد در مراتع منطقه مناسب¬تر مي¬باشد و لذا مي¬تواند اين نوع سامانه جهت بهره¬گيري در مديريت و اصلاح مراتع با شرايط محيطي خشك مشابه در اولويت و مورد توجه باشد.

76137

دانشگاه اردکان

خوانين¬زاده عليرضا Khavaninzadeh Alireza