بررسي اثر كيفيت آب آبياري در تخريب خاك در مناطق بياباني )مطالعه موردي : دشت بختگان ني ريز)

مديريت و كنترل بيابان

10/7/2018 12:00:00 AM

آب يك ماده حياتي جهت زنده ماندن است و در تعرق گياه، انتقال مواد غذايي و رشد گياهان به عنوان يك عنصر ضروري تلقي مي¬گردد از اين رو آبياري صحيح مي¬تواند در رشد و نمو و عملكرد اكثر گياهان نقش مهمي را ايفا نمايد. يكي از عوامل موثر و تعيين كننده در توليد محصولات كشاورزي علاوه بر ميزان كمي آب مصرفي، كيفيت آب آبياري مي-باشد. كيفيت آب نقش مهمي در كميت و كيفيت محصول و نهايتاً كارآيي مصرف آب دارد. شهرستان ني-ريز نيز از جمله مناطقي است كه به سبب مجاورت به كوير، وجود خاك فرسايش¬پذير، كمبود بارندگي ، فعاليت-هاي خارج از ظرفيت انساني، وجود آبياري غرقابي، مستعد وقوع فرايند بيابان¬زايي است. اين در حالي است كه بر طبق گزارشات موجود، كيفيت شيميايي آب آبخوان دشت بختگان نيز نامطلوب مي¬باشد. كيفيت نامطلوب خاك و آب از سويي و متكي بودن بخش زيادي از كشاورزي منطقه به آبياري به ويژه آبياري غرقابي از طرف ديگر شرايط خاصي را براي اين منطقه ايجاد كرده است. در اين تحقيق عوامل شيميايي و فيزيكي موثر بر روند شوري خاك اراضي كشاورزي مورد بررسي قرار گرفت و ميزان تاثير¬گذاري هر يك از عوامل بر ميزان شوري و تخريب خاك، بررسي گرديد. بر اين اساس مي توان اولويت¬هاي لازم جهت كنترل شوري و تخريب خاك مشخص نمود و مديريت بهتري را اعمال كرد. دو مزرعه كه داراي منبع آب مجزا بودند مشخص گرديد و در مزرعه اول با تيمارهاي آيش، پسته، يونجه و انار و در مزرعه دوم تيمار آيش و پسته در سه عمق 0-30 60-30و90-60در سه مرحله زماني و با دو تكرار اقدام به نمونه برداري و تجزيه وتحليل آماري داده ها شد. در نمونه¬هاي خاك و درآب آبياري، پارامترهاي pH ، SP ، EC ، SAR ،Ca+Mg عناصر كلسيم، منيزيم و سديم اندازه¬گيري شد. نتايج نشان دار كه از بين سه پارامتر مورد بررسي (عمق، زمان و كاربري) دو پارامتر كاربري و زمان به ترتيب بيشترين تاثير را بر روند كيفيت و توزيع املاح معدني و نمكهاي محلول در خاك مناطق مورد مطالعه را دارا بودند. در زمين دوم كاربري پسته باعث تغيير در شاخص EC و مجموع كلسيم و منيزيم شد ولي در شاخصهاي SP ، pH ، Na و SAR تغييري ايجاد نكرد. در زمين اول كاربري پسته شوري خاك را نسبت به شاهد كاهش داده بود، اين درحالي است كه بر خلاف زمين دوم محتواي كلسيم و منيزيم در زمين اول نسبت به شاهد كاهش معني دار داشت. شايد بتوان اين وضعيت را به كيفيت آب مصرفي در هر زمين نسبت داد.

76067

دانشگاه اردکان

قانعي بافقي محمد جواد Ghanei Bafghi Mohammad Javad , شيرمردي مصطفي Shirmardi Mostafa