بررسي اثرات محافظتي تركيب عصاره الكلي گياهان سس چيني و اويارسلام ارغواني بر پيامدهاي تخريبي ناشي از بكارگيري سيكلوفسفاميد بر بافت بيضه و كيفيت اسپرم در موش صحرايي

12/14/2019 12:00:00 AM

شيمي‌درماني امروزه سرطان به واسطه پيشرفت روز افزون آن يكي از مهمترين مشكلات جامعه بشري تلقي مي شود. درمان اين بيماري به روش هاي گوناگوني انجام مي پذيرد اما شيمي درماني و يكي از داروهاي مربوط به آن يعني سيكلوفسفاميد پركاربردترين آن ها است. سيكلوفسفاميد با آلكيله كردن DNA سبب مهار تكثير سلولي مي شود. متابوليزه شدن سيكلوفسفاميد در كبد منجر به توليد دو ماده فسفورآميدموستارد و آكرولئين شده كه خواص درماني مربوط به فسفورآميد موستارد مي باشد. اما آكرولئين به واسطه توليد راديكال هاي آزاد و بر هم زدن سيستم تعادلي كاهش و اكسايش سبب ايجاد تنش اكسيداتيو مي گردد. به دليل تقسيمات سلولي فراوان و بلوغ سلول هاي حساس اسپرم درون لوله هاي مني ساز، آسيب سيكلوفسفاميد بر بافت بيضه حائز اهميت مي باشد. گياهان سس چيني و اويارسلام ارغواني به عنوان دو آفت در محصولات كشاورزي داراي خواص آنتي اكسيدانتي و ضد تنش اكسيداتيو فراواني مي باشند.هدف از اين مطالعه بررسي اثرات محافظتي عصاره گياهان سس چيني و اويارسلام ارغواني بر سميت و آسيب سيكلوفسفاميد در بافت بيضه بود. بدين منظور تعداد 36 سر موش نژاد ويستار با ميانگين وزني 160-135، پس از سازگاري با محيط نگهداري، به صورت تصادفي به 6 گروه شش سري تقسيم شدند. موش هاي گروه 4، گروه كنترل در نظر گرفته شدند و فقط 2 ميلي ليتر آب مقطر را به صورت خوراكي به مدت 28 روز دريافت كردند. موش هاي گروه 1 در روز اول 100 ميلي ليتر سيكلوفسفاميد بر كيلوگرم وزن بدن را با 2 ميلي ليتر اب مقطر استريل، به صورت تزريق داخل صفاقي دريافت كردند. گروه هاي 5 و 6 به ترتيب عصاره گياهان سس چيني و اويارسلام ارغواني را به صورت تركيب 150 و 300 ميلي ليتر بركيلوگرم بدن براي دوز پايين و تركيب 300 و 500 ميلي ليتر بر كيلوگرم وزن بدن براي دوز بالا را به صورت خوراكي با 2 ميلي ليتر آب مقطر دريافت كردند. گروه هاي 2 و 3 نيز 4 ساعت پس از تزريق داروي سيكلوفسفاميد به ترتيب عصاره گياهان سس چيني و اويارسلام ارغواني را به صورت تركيب 150 و 300 ميلي ليتر بركيلوگرم بدن براي دوز پايين و تركيب 300 و 500 ميلي ليتر بر كيلوگرم وزن بدن براي دوز بالا را به صورت خوراكي با 2 ميلي ليتر آب مقطر دريافت كردند. مدت زمان تيمار 28 روز در نظر گرفته شده بود. 24 ساعت پس از آخرين تيمار، حيوانات وزن شده و پس از اخذ نمونه هاي خون، تمام موش ها آسان كشي و كالبدگشايي شدند و بيضه ها و اپي ديديم ها پس از جداسازي وزن گرديدند. در راستاي شمارش اسپرم ها، تغييرات مورفولوژيك و مورفومتريك و همچنين شاخص هاي اسپرماتوژنز، در مقطع بافتي تهيه شده از بافت بيضه مورد ارزيابي قرار گرفتند. مقادير سرمي مالون دي آلدهيد و آنزيم گلوتاتيون پراكسيداز نيز با كيت هاي مخصوص اندازه گيري شدند. وزن بيضه ها و بدن در گروه 1 نسبت به گروه 4 كاهش معني داري (05/0>P) را نشان داد. شاخص هاي اسپرماتوژنز اين گروه از قبيل ضرايب بازسازي، تمايز لوله اي، اسپرميوژنز و همچنين ضرايب ميوزي و سرتولي كاهش معني داري (05/0>P) نسبت به گروه 4 داشت. بررسي هاي بافت شناسي نشان داد كه در گروه دريافت كننده سيكلوفسفاميد مواردي از قبيل: كاهش سلول هاي زايا، كاهش قطر و سلول هاي اپي تليوم لوله هاي مني ساز و همچنين افزايش فضاي بين لوله اي و ضخامت كپسول بيضه مشهود بود و اختلاف معني داري (05/0>P) با گروه 4 داشتند. در سنجش هاي سرمي، گروه 1 افزايش معني داري (05/0>P) در ميزان مالون دي آلدهيد و همچنين كاهش قابل توجهي (05/0>P) در سطح آنزيم گلوتاتيون پراكسيداز نسبت به گروه 4 نشان داد. نتايج ديگري من جمله وجود ادم بافتي، از هم گسيختگي طبقات سلول هاي زايا در لوله مني ساز، پرخوني و روي هم افتادگي لوله هاي مني ساز در مقاطع عرضي از سطح بيضه گروه 1 ديده شد. در مقابل تيمار با عصاره گياهان سس چيني و اويارسلام ارغواني وضعيت فراسنجه هاي بيان شده را در ساير گروه ها كه عصاره ها را متعاقب تجويز سيكلوفسفاميد دريافت كرده بودند بهبود بخشيده بود. در دو گروهي كه تنها عصاره هاي سس چيني و ارغواني را دريافت كرده بودند اختلافي جز در تعداد اسپرم ها كه در اين گروه ها افزايش معني دار (05/0>P) داشت با گروه كنترل مشاهده نگرديد. نتايج بدست امده خواص آنتي اكسيدانتي و اثر محافظتي عصاره گياهان سس چيني و اويارسلام ارغواني بر عليه اثرات مخرب سيكلوفسفاميد بر بافت بيضه را تاييد مي كند.

76048

دانشگاه اردکان

مروتي شريف آباد مجيد Morovati Sharif Abad Majid , صالحي الهام salehi Elham