آيين فتوت

كارشناسي ارشد

1375

فتوت و جوانمردي- آنچه كه آنرا عرفان عاميانه و تصوف اصناف ، پيشه وران و تودههاي عوام ناميده اند- در سير تحول خويش از معنايي انتزاعي تا تعبيري اجتماعي راهي دراز طي كرده است . اگر چه شكوفايي و باروري اين آيين در فضاي مستعد فرهنگ اسلامي بوده است اما به شهادت تاريخ جوانمردي و فتوت خاستگاهي ايراني -عراقي و ساساني دارد. اما مروت و جوانمردي عربي با آنچه فتوت اسلامي ناميده شد، متفاوت است . مروت عربي كمال مطلوب اخلاقي در ميان بدويان بود و فتوت اسلامي كمال مطلوب زندگي شهري. پژوهشهاي تاريخي بيانگر اين نكته است كه فتيان و عياران ، پس از اسلام در عهد عباسيان نيرو گرفتند و اصول جوانمردي در قرن پنجم هجري تكوين يافت . اوج قدرت و اعتلا آيين فتوت ، بيش از هر چيز مرهون پيوند آن با عرفان و تصوف اسلامي و نهضت تشيع است . اين آيين اعتقاد به علي (ع ) را به عنوان فتي فتيان و مظهر عالي جوانمردي به يادگار دارد و از تصوف تمام آداب ، رسوم ومايه هاي فكري دروني را. در كتب متصوفه از فتوت به دو شيوه ياد ميشود: گاه مرحله اي از مراحل سلوك عرفاني و گاه صفتي نيك و پسنديده است كه در شرح احوال و مقامات عرفا و متصوفه آنان ، متصف بودن بدان ، ستايش ميشدند. در عرصه شعر فارسي با فتوت و جوانمردي يا به عنوان صفت اخلاقي برجسته كه هيچ مرام و آيين خاصي را شامل نميشود مواجه هستيم يا در حكايتهاي منظوم يا نثرهاي آميخته به نظم مانند گلستان و داستانهاي پهلواني شاهنامه شرح احوال و زندگاني پهلوانان و جوانمردان را مي بينيم . مهمترين بهره و استفاده اي كه ميتوان از اينگونه حكايتها و داستانهاي عياري برد آشنايي با آداب اجتماعي و اصطلاحات رايج در ميان جوانمردان است .

56929

دانشگاه يزد

صادقيان ، محمد علي

زبان و ادبيات فارسي

غلامرضايي ، محمد