اثر تنش شوري و قلياييت بر پارامترهاي رشدي و فيزيولوژيكي دو رقم اسفناج

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

شوري و قليائيت خاك از مهم‌ترين فاكتورهاي محيطي محدودكننده توليد محصولات كشاورزي در مناطق خشك و نيمه‌خشك دنيا ازجمله ايران مي‌باشد. ازاين‌رو انتخاب رقم مناسب براي مناطق با شوري آب و pH بالا يكي از اولين راهكارهاي مديريتي براي توليد محصولات كشاورزي با كيفيت و كميت بالا مي‌باشد. در اين تحقيق به‌منظور بررسي تأثير سطوح مختلف شوري و قليائيت بر شاخص‌هاي رشدي، فيزيولوژي و غلظت عناصر غذايي ارقام اسفناج دو آزمايش به‌طور جداگانه به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با چهار تكرار اجرا شد. در آزمايش اول تنش شوري در چهار سطح صفر، 10، 20 و 30 ميلي‌مولار كلريد سديم به‌عنوان فاكتور اول و دو رقم ايراني و هيبريد به‌عنوان فاكتور دوم اجرا شد. در آزمايش دوم تنش قليائيت در چهار سطح صفر، 10، 20 و 30 ميلي‌مولار بي-كربنات سديم به‌عنوان فاكتور اول و دو رقم ايراني و هيبريد به‌عنوان فاكتور دوم اجرا گرديد. نتايج نشان داد كه شاخص‌هاي رشدي هر دو رقم اسفناج نظير تعداد برگ، سطح برگ وزن‌تر ريشه، وزن خشك‌ريشه، وزن‌تر اندام هوايي و وزن خشك اندام هوايي در شرايط شوري و قليائيت كاهش يافت. ميزان تغييرات شاخص‌هاي رشدي در شرايط تنش شوري به يك اندازه بود ولي در شرايط تنش قليائيت رقم هيبريد حساسيت بيشتري نسبت به رقم ايراني ازلحاظ شاخص‌هاي رشدي از خود نشان داد. نتايج همچنين نشان داد كه مقدار رنگيزه‌هاي فتوسنتزي رقم ايراني در مقايسه با رقم هيبريد بيشتر بود مقدار كلروفيل در شرايط تنش شوري و قليائيت در هر دو رقم به يك اندازه كاهش يافت ولي تغييرات مقدار كلروفيل a رقم ايراني در مقايسه با رقم هيبريد بيشتر بود. شاخص‌هاي فتوسنتزي نظير نرخ فتوسنتز، هدايت روزنه‌اي، نرخ تعرق و شاخص‌هاي فلورسانس كلروفيل نيز در شرايط تنش شوري و قليائيت كاهش يافت، هرچند تغييرات شاخص‌هاي فتوسنتزي در شرايط تنش شوري و قليائيت در هر دو رقم به‌طور تقريبي يكسان بود. نتايج همچنين نشان داد كه محتواي آب نسبي برگ در شرايط تنش شوري و قليائيت 13 درصد كاهش يافت و در اين بين رقم ايراني در مقايسه با رقم هيبريد تغييرات كمتري از خود در شرايط هر دو تنش نشان داد. مقدار پرولين برگ ارقام هيبريد و ايراني نيز در شرايط تنش شوري و قليائيت در هر دو رقم به ترتيب حدود 41و 64 درصد افزايش يافت و مقدار پرولين برگ رقم هيبريد در مقايسه با رقم ايراني بيشتر بود. نشت يوني نيز در رقم هيبريد در مقايسه با رقم ايراني بيشتر بود و با افزايش شدت تنش شوري و قليائيت نشت يوني به ترتيب حدود 14 و 20 درصد افزايش يافت. به نظر مي‌رسد كه رقم ايراني به‌دليل تغييرات كمتر محتواي آب نسبي برگ در شرايط هر دو تنش از نشت يوني كمتري برخوردار بود. نتايج همچنين نشان داد كه مقدار پتاسيم، كلسيم و منيزيم در شرايط تنش شوري و قليائيت در هر دو رقم كاهش يافت درحالي كه مقدار سديم و كلر در شرايط تنش افزايش يافت و در اين بين تغييرات عناصر پتاسيم و كلسيم با افزايش شدت تنش قليائيت در رقم ايراني نسبت به رقم هيبريد كمتر بود.

56544

دانشگاه وليعصر رفسنجان

حميد رضا روستا-حميد رضا كريمي

باغباني

محمود رضا رقامي