: بررسي تحليلي روايات مربوط به تشابه بين شخصيت حضرت فاطمه زهرا(س) و مريم مقدس

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

در منابع شيعي و سني به رواياتي برمي¬خوريم كه دو شخصيت مهم و تاريخي حضرت فاطمه(س) و حضرت مريم(ع) را در يك سري اوصاف و فضايل شبيه و نظير هم دانسته¬اند. سند و متن اين روايات به اشكال مختلف ضبط و نقل شده¬اند. مدلول و محتواي اين روايات به¬گونه¬اي است كه از يك سو بر فضل و برتري چهار زن برجسته بر همه زنان عالم و از سويي بر فضل و برتري يك زن بر زنان ديگر دلالت دارند. در منابع روايي و تفسيري شيعه اين زن برتر، حضرت فاطمه(س) معرفي شده است در منابع روايي و تفسيري اهل سنت به استناد به برخي از آيات قرآن، حضرت مريم(س) دانسته شده است. محور بحث در مقايسه اين دو شخصيت بر سه عنوان يا لقب( سيده نساء العالمين)، ( بتول)، ( صديقه) بوده است.اين¬كه اين نوع روايات از چه دوره تاريخي پيدا شده و بر اساس چه انگيزه¬ها و اهدافي چندان روشن و آشكار نيست. در پژوهش حاضر با جمع-آوري و دسته بندي اين روايات و تحليل و بررسي برخي اسانيد و متون آن¬ها اين نتايج به دست آمده است: اول: ظاهرا در منابع روايي قبل از شيخ صدوق(م381) ذكري از روايات تشابه نشده است. دوم: برداشت‌هاي يكساني از مدلول اين روايات نزد عالمان مسلمان وجود ندارد. سوم: نقش راويان غير موثق و متهم به غلو و جعل در اين اخبار نبايد ناديده گرفته شود. چهار: غلبه نگاه فرقه‌اي هم در اين اخبار است كه شيعيان آن¬چه در بافت قرآن براي حضرت مريم(ع) بيان شده را به بافت حديث براي حضرت فاطمه(س) آورده¬اند، ,و مقام و منزلت حضرت زهرا(س) را برتر از همه زنان به ويژه حضرت مريم(س) دانسته¬اند با اين توجيه كه حضرت مريم(ع) بزرگ و برترين زن زمانه خود بود و حضرت فاطمه(س) بهترين زنان بهشتي و برترين زن در ميان اولين و آخرين بوده است.

55673

دانشگاه وليعصر رفسنجان

محمد نجفي -مرتضي عرب

علوم قرآني و حديث

احمد قرايي سلطان آبادي