ارزيابي لاين‎هاي گندم نان بر اساس شاخص‎هاي تحمل به خشكي و نشانگرهاي مولكولي در رفسنجان

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

خشكي از جمله تنش‎هاي غير زيستي است كه رشد و عملكرد گياهان را كاهش مي‎دهد. به‌منظور بررسي تحمل به خشكي ژنوتيپ‌هاي گندم نان، آزمايشي در دو بخش زراعي و مولكولي در مزرعه و آزمايشگاه دانشكده كشاورزي دانشگاه ولي¬عصر (عج) رفسنجان اجرا شد. ارزيابي در مزرعه: ارزيابي صفات زراعي و مورفولوژيكي و مقاومت به خشكي در دو شرايط تنش و بدون‎تنش آب انجام گرديد. نتايج حاصل از تجزيه واريانس مركب نشان داد كه اثر متقابل ژنوتيپ و محيط براي صفات طول پدانكل، ارتفاع بوته، تعداد سنبلچه در خوشه، وزن دانه در خوشه، عملكرد بيولوژيك و وزن هزار¬دانه معني¬دار است. بر اساس نتايج تجزيه همبستگي و رگرسيون و تجزيه عليت صفت وزن دانه در خوشه مهم¬ترين عامل مؤثر در تعيين عملكرد شناخته شد. بنابراين ويژگي وزن دانه در خوشه در شرايط تنش و بدون ‎تنش به‎علت داشتن اثرات مستقيم بالا بر روي عملكرد دانه مي¬تواند معيار خوبي جهت رسيدن به عملكرد بالاتر باشد. بر اساس شاخص‎هاي مقاومت به تنش خشكي ژنوتيپ‎هاي 198 و 894 ارقام متحمل و ژنوتيپ 452 حساس به تنش شناخته شد. تجزيه خوشه¬اي بر اساس عملكرد و شاخص¬هاي تحمل ژنوتيپ¬ها را در سه گروه جداگانه قرار داد. همچنين تجزيه به عامل¬ها 12 صفت مورد ارزيابي را به پنج عامل مستقل از هم كاهش داد كه جمعاً 86 درصد از تغييرات كل را توجيه كردند. ارزيابي مولكولي: چهار آغازگر RAPD مورد استفاده در اين مطالعه، 37 مكان را تكثير كردند كه جمعاً 726 باند توليد گرديد. متوسط شاخص تنوع DI براي آغازگر‎هاي استفاده شده از 18/0 تا 359/0 متغير بود و آغازگر B20 داراي بيشترين ضريب تفكيك (65/10) نسبت به بقيه آغازگر‎ها بود. تجزيه خوشه‌اي ژنوتيپ‎ها را در سه گروه قرار داد و دامنه تشابه ژنوتيپ‎ها از 27/0 تا 95/0 متغير بود. هم‎چنين از هشت آغازگر SSR مورد استفاده در اين پژوهش 33 لوكوس شناسايي شد كه 31 لوكوس چندشكل بودند. شاخص تنوع DI براي آغازگر‎هاي استفاده شده از 17/0 تا 63/0 متغير بود و آغازگر WMC179ضريب تفكيك (Rp) بالاتري نسبت به بقيه آغازگر‎ها داشت. مقايسه دندروگرام حاصل از نشانگر‎هاي SSR و شاخص‎هاي تحمل بيان‎گر مطابقت قابل توجه آن‎ها بود. نتايج حاصل از تجزيه رگرسيون ساده بين صفت عملكرد دانه در شرايط بدون‎تنش و تنش به¬عنوان متغير وابسته و مكان‎هاي شناسايي شده توسط توسط هشت نشانگر به‎عنوان متغير مستقل نشان داد كه نشانگر‎هاي WMC179، WMC307، WMC322 ارتباط معني¬دار و قابل توجهي را با عملكرد دارند و از آنها مي‎توان در سلكسيون براي بهبود عملكرد دانه استفاده كرد.

55395

دانشگاه وليعصر رفسنجان

خليل ملك زاده،شهاب مداح حسيني -الهام دهقان

اصلاح نباتات

حسين دشتي