: تاثير باكتري¬هاي محرك رشد گياه (PGPR) بر گياه¬پالايي خاك¬هاي آلوده به آرسنيك توسط ذرت، كدو و آفتاب¬گردان

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

آرسنيك يكي از سمي‌ترين فلزات سنگين در محيط‌زيست مي‌باشد و پالايش آن از خاك‌هاي آلوده جهت جلوگيري از ورود به چرخه غذايي يك امر ضروري مي‌باشد. پالايش خاك از فلزات سنگين به وسيله گياهان (گياه‌پالايي) يكي از روش¬هاي مقرون به صرفه و دوست‌دار محيط‌زيست مي‌باشد. در بسياري از موارد براي افزايش بازدهي گياه‌پالايي و استخراج فلزات سنگين از ميكروارگانيسم‌هاي مفيد خاك‌زي استفاده مي‌شود. بدين منظور ابتدا باكتر‌هاي مقاوم به آرسنيك از ريزوسفر شش گياه بومي اطراف معدن مس منطقه سرچشمه رفسنجان جداسازي، شناسايي و در يك آزمايش گلخانه¬اي به‌صورت فاكتوريل بر پايه طرح كاملاً تصادفي با چهار تكرار مورد بررسي قرار گرفت. فاكتورهاي مورد آزمايش شامل گياه در سه سطح (آفتاب‌گردان، ذرت و كدو) و باكتري در چهار سطح (عدم تلقيح باكتري، تلقيح جدايه‌هاي P6، P9 و P10) بود. در مجموع 15 جدايه مقاوم جداسازي شد و با توجه به بررسي‌هاي آزمايشگاهي مربوط به حداقل غلظت بازدارنده آرسنيك همه‌ي جدايه‌ها در غلظت 150 ميلي‌گرم بر ليتر از خود مقاومت نشان دادند و بيشترين مقاومت مربوط به جدايه‌هاي P1، P2، P3، P5، P6، P8، P9، P10، P11 و P12 بود كه در غلظت 500 ميلي‌گرم در ليتر آرسنيك توانايي رشد داشتند. هشت و پنج جدايه به ترتيب توانايي توليد سيدروفور در محيط CAS-‌آگار و توليد هيدروژن سيانيد را دارا بودند. .همه‌ي جدايه‌ها توانايي توليد اكسين و حل‌كنندگي تركيبات نامحلول فسفر در محيط مايع را داشتند. در نهايت جهت انجام آزمون گلخانه‌اي جدايه‌هاي P6، P9 و P10 انتخاب و براي ارزيابي تأثير آنها بر افزايش كارايي گياه‌پالايي مورد استفاده قرار گرفتند. نتايج كشت گلخانه‌اي نشان داد كه كاربرد هر سه سويه باكتري به عنوان مايه تلقيح باعث افزايش در پارامترهاي مورد اندازه‌گيري شامل طول ساقه، سطح برگ، شاخص سبزينگي و وزن خشك ريشه و اندام‌هوايي گرديد. بيشترين جذب آرسنيك به مقدار 8/77 ميكروگرم در گلدان از برهمكنش جدايه P9 با گياه كدو بدست آمد كه در مقايسه با شاهد همان گياه 1/62 درصد افزايش معني‌دار جذب آرسنيك در اندام‌هوايي را نشان داد. تلقيح گياه كدو با جدايه P9 باعث افزايش معني‌دار و 5/75 درصدي جذب مس در اندام‌هوايي اين گياه در مقايسه با شاهد (عدم تلقيح) گرديد. به‌طور كلي گياهان كدو و ذرت با توليد زيست‌توده بيشتر در مقايسه با آفتاب‌گردان نقش موثرتري در استخراج فلزات سنگين به‌خصوص آرسنيك از خاك داشتند و جدايه P9 كاراترين جدايه در بين جدايه‌ها بود. نتايج نشان داد كه استفاده از گياهان با زيست‌توده بالاتر و استفاده از باكتري‌هاي ريزوسفري محرك رشد گياه مقاوم به فلزات سنگين نقش موثري در افزايش كارايي گياه‌پالايي و به‌خصوص فرايند گياه‌استخراجي دارد.

55337

دانشگاه وليعصر رفسنجان

محسن حميد پور

علوم ومهندسي خاك

عبدالرضا اخگر ،پيمان عباس زاده