بررسي پتانسيل دگر آسيبي و ضد بيمارگري منداب(Eruca sativa L.)

دانشگاه ولي عصر(عج)

كارشناسي ارشد

به منظور بررسي پتانسيل دگرآسيبي و ضدبيمارگري گياه منداب (Eruca sativa L.)، سه آزمايش بصورت فاكتوريل در قالب طرح كاملا تصادفي در سه تكرار در آزمايشگاه و گلخانه زراعت دانشگاه ولي‌عصر (عج) رفسنجان انجام شد. در شرايط آزمايشگاهي و گلخانه‌اي تاثير غلظت‌هاي مختلف عصاره آبي حاصل از بقاياي گياهي (اندام هوايي و ريشه) منداب بر جوانه‌زني و رشد چند علف هرز و گياه پنبه مورد مطالعه قرار گرفت. فاكتور اول شامل گياه در چهار سطح (ازمك، تاج‌خروس، سوروف و پنبه) و فاكتور دوم شامل غلظت عصاره در پنج سطح (صفر، پنج، 15، 30 و 60 درصد) بود كه در آن شاهد آب مقطر بود. آزمايش سوم نيز در شرايط آزمايشگاهي با هدف بررسي اثر بازدارندگي عصاره آبي منداب روي رشد ميسليومي چهار قارچ بيمارگر گياهي شامل: Phytophthora derchseleri، Rhizoctonia solani، Fusarium oxysporum، Gaumanomyces graminis و پنج غلظت عصاره شامل 0 (آب مقطر)، 500، 1000، 1500 و 2000 ميلي‌گرم بر ليتر انجام شد. خاصيت ضد‌قارچي با استفاده از روش اختلاط عصاره با محيط كشت مورد بررسي قرار گرفت. نتايج آزمون جوانه‌زني نشان داد كه غلظت‌هاي مختلف عصاره آبي منداب اثر معني‌داري بر درصد و سرعت جوانه‌زني، طول ساقه‌چه و ريشه‌چه، و وزن خشك گياهچه داشتند به طوري كه با افزايش غلظت، درصد و سرعت جوانه‌زني در هر چهار گياه كاهش پيدا كرد. بيشترين تاثير بر تاج‌خروس و پنبه مشاهده شد به‌گونه‌اي كه در گياه تاج خروس درصد جوانه‌زني از 100 درصد به شش درصد رسيد. از سوي ديگر، غلظت‌ پنج و 15 درصد عصاره در ازمك، تاج‌خروس، سوروف، اثر تحريك‌كنندگي بر طول ساقه‌چه داشت و سبب افزايش آن شد. طول ريشه‌چه تحت تاثير غلظت عصاره در چهار گياه كاهش يافت. اما غلظت پنج درصد در گياه پنبه وزن خشك گياهچه را نسبت به شاهد افزايش داد. نتايج آزمايش گلخانه حاكي از افزايش ارتفاع در غلظت‌هاي بالا در گياه پنبه و تاج خروس بود به طوري كه غلظت 60 درصد در پنبه باعث افزايش دو برابري ارتفاع بوته شد. اما همين غلظت كاهش شديد سطح برگ در پنبه را در پي داشت، اگرچه سطح برگ سوروف و ازمك تحت تاثير غلظت عصاره قرار نگرفتند. در مورد وزن خشك اندام هوايي نيز غلظت 60 درصد عصاره سبب كاهش معني‌دار وزن خشك در سوروف و پنبه شد، اما بر ازمك تاثيري نداشت. در مقابل اثر تحريك‌كنندگي عصاره منداب بر گسترش ريشه پنبه در غلظت 60 درصد مشاهده شد. شاخص سبزينگي برگ پنبه در مجموع با افزايش غلظت عصاره كاهش يافت. نتايج آزمايش سوم نشان داد كه غلظت‌هاي مختلف عصاره آبي منداب فاقد فعاليت ضد‌قارچي بوده و اثر بازدارندگي بر روي هيچ يك از چهار گونه قارچ نداشتند. بر اساس نتايج آزمايش، برخي اثرات تحريك كنندگي از عصاره منداب بر رشد و نمو گياهان مشاهده شد كه نيازمند بررسي بيشتر است.

54636

دانشگاه وليعصر رفسنجان

سيد احمد حسيني -روح الله صابري ريسه

زراعت

شهاب مداح حسيني