مقايسه رويكرد علامه طباطبايي و نصر حامد ابوزيد به رابطه اسباب النزول با متن قرآن

دانشگاه ولي عصر(عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

قرآن كريم طي بيست¬ و¬ سه سال به¬صورت تدريجي و با هدف هدايت تمام مخاطبانش در هر زمان و مكاني بر پيامبر اكرم (ص) نازل شده ¬است. در اين¬ حال بين نزول پاره¬اي از آيات آن و واقعيت¬هاي محيط نزول، رابطه¬اي وجود¬ داشت كه گاه حادثه¬اي زمينۀ نزول آيه يا سوره¬اي را فراهم مي¬آ¬ورد. به كلّ شرايط و موقعيت¬هاي زماني، مكاني و شخص يا گروهي كه اين زمينه¬ها را فراهم مي¬آورد، اسباب¬نزول گفته ¬شده¬ است. انديشمندان در حوزۀ اسباب¬نزول رويكردهاي بعضاً متفاوتي ارائه نموده¬اند كه برخي از آن¬ها به تعريف و تبيين بهتري از رابطۀ ميان محيط نزول و نزول آيات رسيده¬اند. نگارنده در اين پژوهش با هدف دستيابي به مناسب¬ترين الگو در موضوع رابطۀ اسباب¬نزول و متن قرآن، به ¬شيوۀ توصيفي- تحليلي به بررسي و تحليل ديدگاه¬هاي دو انديشمند اسلامي معاصر يعني نصرحامد ابوزيد و علامه طباطبايي پرداخته ¬است. نتايج حاصل از اين پژوهش نشان مي¬دهد كه به¬ جهت تفاوت مكتبي- علامه شيعه و ابوزيد سني معتزلي- و محيطي اين دو انديشمند، تفاوت¬هايي در ديدگاه¬هاي هر ¬يك در¬ مورد قرآن و مباحث پيرامون آن وجود ¬دارد و در¬ عين¬ حال به ¬دليل اينكه هر¬ دو متفكر، مسلمان و هم¬عصر و نو¬انديش هستند شباهت¬هايي نيز در رويكردهاي آن¬ها ديده¬ مي¬شود. در كل، تعريف و رويكرد ابوزيد كه در آن از انديشه¬هاي قرائت متنِ به¬روز دنيا، استفاده نموده¬ است و به¬ دنبال ارائۀ تفسيري نو و بازسازي ¬شده از دين بوده¬ است، كار¬ساز¬تر مي-نُمايد. البته بايد با تحليلي منصفانه و دقيق، آسيب¬شناسي شده و مورد استفاده قرار گيرد. در¬مقابل، علامه نيز كه تفكراتش صبغۀ شيعي دارد و در محيط ايران، كه با ويژگي¬هاي زمانيِ نهضت بيداري جهان اسلام در¬گير بود، زندگي مي¬كرد. او به نگارش تفسيري نو از قرآن پرداخت كه نتايج كارش قابل تحليل و كاربرد فراوان است. البته در صورتي¬ كه فضاي گفتماني علامه، باز و پويا در ¬نظر گرفته¬ شود.

54443

دانشگاه وليعصر رفسنجان

علوم قرآن و حديث

احمد قرايي سلطان آبادي