مطالعه تنوع سيتوژنتيكي اجداد وحشي گندم

در اين تحقيق كاريوتيپ 18 نمونه‌ از اجداد وحشي گندم كه شامل 4 نمونه متعلق به T. boeoticum ، 6 نمونه متعلق به Ae. taushii، 4 نمونه متعلق به Ae. triuncialis، يك نمونه متعلق به Ae. cylindrical و 2 نمونه نامعلوم بودند، مورد بررسي قرار گرفت. پس از تهيه عكس از كروموزوم، ويژگي‌هاي كروموزومي شامل طول كل كروموزوم، طول بازوي بلند و طول بازوي كوتاه توسط نرم‌افزار Micromeasure انداره‌گيري شد. سپس ويژگي‌هاي ديگر شامل نسبت بازوي بلند به كوتاه، شاخص سانترومري و درصد طول نسبي كروموزوم‌ها محاسبه گرديد. در اين بررسي مشخص شد كه‌ گونه‌هاي Ae. tauschii، T. boeoticum و دو نمونه نامعلوم ديپلوئيد هستند و عدد پايه كروموزومي آن‌ها برابر با 7 مي‌باشد. نمونه‌هاي Ae. cylindrica و Ae. triuncialis تتراپلوئيد و عدد پايه كروموزومي آن‌ها برابر با 14 مي‌باشد. فرمول كاريوتيپي جمعيت‌ها متاسنتريك و ساب متاسنتريك بود. نمونه (33)Ae. triuncialis درصد شكل كلي كمتري داشت و نامتقارن‌تر بود. شاخص تقارن درون كروموزومي در نمونه (33)Ae. triuncialis بيشترين بود و از نظر موقعيت سانترومري نامتقارن‌تر بود. نمونه(45)Ae. tauschii بيشترين درصد شكل كلي و كمترين شاخص تقارن درون كروموزومي را داشت. شاخص تقارن بين كروموزومي در نمونه (42)Ae. triuncialis بيشتر بود و از نظر طول كروموزوم، كاريوتيپ نامتقارن‌تري داشت. بيشترين مقدار نسبي كروماتين در (28)T. boeoticum و كمترين مقدار نسبي كروماتين در گونه Ae. cylindrica بود. پس از انجام تجزيه خوشه‌اي دندروگرام نمونه‌ها را در فاصله اقليدسي 99/12 به دو گروه تقسيم نمود. در گروه اول گونه‌هاي ديپلوئيد و درگروه دوم گونه‎‌هاي‌ تتراپلوئيد قرار گرفتند. نمونه نامعلوم(151) با (28) T. boeoticumدر يك گروه قرار گرفتند. نمونه نامعلوم(58) با (51)Ae. taushii در يك گروه قرار گرفتند. گروه گندم‌هاي تتراپلوئيد كاريوتيپ نامتقارن‌تري نسبت به گروه گندم‌هاي ديپلوئيد داشتند. به منظور بررسي تنوع مورفولوژيكي جمعيت‌هاي گندم‌هاي وحشي، 4 نمونه ازگونه T. boeoticum و 7 نمونه از گونه Ae. tauschii كه از نظر سيتوژنتيكي بررسي شدند، از نظر صفات مورفولوژيكي نيز مورد ارزيابي قرار گرفتند. نتايج تجزيه كلاستر نشان داد كه در فاصله 304 سه گروه بوجود آمد. كه گونه‌ها به خوبي از هم تفكيك شد‌ند فقط (44)Ae. tauschii به صورت منفرد گروه‌بندي شد. شايد به اين دليل باشد كه (44)Ae. tauschii از كشور تاجيكستان است و فاصله جغرافيايي زيادي با ساير نمونه‌ها كه در ايران جمع آوري شده‌اند دارد. در گروه‌بندي ديپلوئيدها بر اساس خصوصيات كاريوتيپي گونه‌هاي بوئتيكم و تاوشي از يكديكر تفكيك نشدند. مي‌تواند دليل آن اين باشد كه خصوصيات زراعي حاصل بيان ژن‌ها هستند ولي خصوصيات كاريوتيپي حاصل تفاوت‌ها و تشابهات كروموزومي است كه ضرورتا موجب تشابه ژني و فنوتيپي نخواهد بود.

52292

دانشگاه وليعصر رفسنجان

محبوبه عرب بيگي

اصلاح نباتات

حسين دشتي-علي اكبر محمدي ميريك