اثر عصاره‌هاي گياهي تلخه، تلخه‌بيان و داتوره بر مرگ و مير و ترجيح تخم¬ريزي شب‌پره مينوز گوجه‌فرنگي Tuta absoluta Meyrick (Lep.: Gelechiidae)

دانشگاه ولي عصر (عج) رفسنجان

كارشناسي ارشد

شب‌پره مينوز گوجه‌فرنگي Tuta absoluta Meyrick (Lepidoptera: Gelechiidae) از آفات خطرناك و ويرانگر محصول گوجه‌فرنگي در شرايط مزرعه‌اي و گلخانه‌اي مي‌باشد، اين آفت بومي آمريكاي جنوبي بوده و در سال‌هاي اخير در مناطق مختلف ايران شايع شده است. امروزه تحقيقات وسيعي روي تركيبات گياهي به منظور دست‌يابي به جايگزين‌هاي كم‌خطر و موثر‌تر از حشره‌كش‌هاي شيميايي براي كنترل آفات انجام شده است. در اين پژوهش اثرات كشنده و دوركننده عصاره‌ي گياهان تلخه، تلخه‌بيان و داتوره به روش غوطه‌وري برگ و در شرايط ثابت (دماي 1±25 درجه سلسيوس و رطوبت نسبي 5±65 درصد و دوره روشنايي به تاريكي 8:16) روي لارو‌هاي سن دو پروانه مينوز گوجه‌فرنگي مورد بررسي قرار گرفت و 24 و 48 ساعت بعد از تيمار كردن، ميزان مرگ و مير محاسبه شد. غلظت كشنده 50 درصد (LC50) براي عصاره تلخه، تلخه‌بيان و داتوره بعد از 24 ساعت به ترتيب 363 /163، 223/234 و 612/457 و بعد از 48 ساعت به ترتيب 534/150، 872/211 و 829/380 بر حسب گرم بر ليتر بدست آمد. بر اساس اين نتايج، عصاره گياه تلخه در مقايسه با ساير عصاره‌ها روي آفت مورد‌نظر موثر‌تر بوده و عصاره گياه داتوره كم‌ترين تأثير را داشته است. جهت انجام آزمايش انتخاب آزاد روي گياه گوجه‌فرنگي و آزمايش انتخاب غيرآزاد روي گياه گوجه‌فرنگي و بادمجان از غلظت LC50 عصاره تلخه و تلخه‌بيان استفاده گرديد، همچنين براي آزمايش انتخاب آزاد از 15 حشره ماده‌ي بالغ و براي آزمايش انتخاب غيرآزاد از 2 جفت حشره نر و ماده (براي هر تيمار) استفاده شد. نتايج آزمايش انتخاب آزاد مشخص نمود كه بيش‌ترين و كم‌ترين تعداد تخم‌ريزي به ترتيب مربوط به تيمار شاهد با 05/3±16/63 تخم و عصاره تلخه با40/1±83/12 تخم بود و نتايج آزمايش انتخاب غيرآزاد نشان داد كه بيش‌ترين مرگ و مير مرحله‌اي تخم، لارو و شفيره به ترتيب40/4±66/56، 82/4±06/42 و 42/2±55/20 درصد و همچنين بيش‌ترين مرگ و مير كل مرحله‌ي تخم، لارو و شفيره به ترتيب40/4±66/56، 88/2±00/75 و 88/2±00/80 درصد مربوط به تيمار عصاره تلخه در ميزبان گوجه‌فرنگي و كم‌ترين مرگ و مير مرحله‌اي تخم، لارو، شفيره به ترتيب 40/4±66/26، 58/1±82/15 و 12/5±12/5 درصد و همچنين كم‌ترين مرگ و مير كل مرحله‌ي تخم، لارو و شفيره به ترتيب40/4±66/26، 33/3±33/38 و 33/3±66/41 درصد مربوط به تيمار شاهد در ميزبان گوجه‌فرنگي بود كه بيانگر جلب‌كنندگي بيش‌تر گوجه‌فرنگي نسبت به بادمجان روي اين آفت است.

51026

دانشگاه وليعصر رفسنجان

حشره شناسي

محمد امين سميع