فيزيولوژي و بيوشيمي زمستان‌گذراني در لارو‌هاي پروانه چوب‌خوار پسته، Kermania pistaciella Amsel (Lepidoptera: Tineidae) در رفسنجان

دانشگاه ولي عصر(عج)

كارشناسي ارشد

در اين پژوهش به‌منظور تعيين زيست‌شناسي زمستان‌گذراني پروانه چوب‌خوار پسته Kermania pistaciella Amsel (Lep.: Tineidae) و ارزيابي تاثير سرما بر ميزان مرگ‌ومير اين آفت، تغييرات تحمل سرمايي، نقطه سوپركولينگ، وزن تر، رطوبت نسبي و برخي از تركيبات بيوشميايي و متابوليكي در لارو‌هاي جمع¬آوري¬شده از روي رقم¬هاي اوحدي و اكبري درختان پسته، از مهر تا اسفند سال 1392 اندازه‌گيري‌شد. ميزان تحمل سرمايي در دماي 20- درجه سلسيوس، در سرد‌ترين ماه‌هاي سال به بالاترين سطح رسيد. لارو‌هاي پروانه چوب‌خوار پسته غير‌متحمل به يخ‌زدگي بودند و ميزان نقطه سوپركولينگ آن‌ها بدون تغيير معني‌دار در طول دوره نمونه‌برداري حفظ شد. در هر دو جمعيت مورد بررسي گليكوژن تنها تركيبي بود كه تغييرات معني‌داري در طول دوره نمونه‌برداري داشت و ميزان آن با كاهش دما به‌طور چشم‌گيري كاهش‌يافت. كاهش ميزان گليكوژن اگرچه با افزايش ميزان قند كل همراه بود، اما اين افزايش معني‌دار نبود و با الگوي رايج افزايش قند¬ها در ساير حشرات زمستان¬گذران تفاوت¬داشت. چنين به‌نظرمي‌رسد كه در اين حشره ذخاير گليكوژن براي سوخت‌وساز انرژي، در زمان مواجهه با كمبود مواد غذايي مورد استفاده قرار‌مي‌گيرند. در اين پژوهش بيش از چهل تركيب متابوليت اسيدي و قند الكلي اندازه‌گيري‌شد كه هيچ‌يك از آن‌ها هيچ‌گونه گرايشي به تجمع مشخص در ماه‌هاي سرد سال از خود نشان‌ندادند؛ لذا هيچ‌گونه مكانيسم بيوشيميايي كه ضامن تحمل سرمايي بالاي لاروها در اين ماه‌ها باشد، مشخص نشد. لارو‌هاي زمستان‌گذران پروانه چوب‌خوار پسته براي محافظت از خود در طول فصل سرد، به حفظ ظرفيت سوپركولينگ بالاي خود تكيه‌مي‌كنند. در ماه‌هاي دي و بهمن، لارو‌ها به خواب زمستانه (از نوع سكون) مي‌روند كه احتمالا در اثر دماي پايين محيط و يا تغييرات فيزيولوژيك درخت ميزبان بروز مي‌كند. در طول خواب زمستانه، لارو‌ها به بيش‌ترين ميزان تحمل سرمايي دست‌مي‌يابند كه از آن‌ها به‌خوبي در برابر دوره‌هاي سرمايي كوتاه‌مدت محافظت‌مي‌كند. تحمل سرمايي بالا در طول دوره خواب زمستانه، با تجمع هيچ‌يك از تركيبات محافظت‌كننده از سرما همراه نبود. نقطه سوپركولينگ حدود تحمل سرمايي را در پروانه چوب‌خوار پسته تنظيم‌مي‌كند، به اين معنا كه مرگ‌و‌مير بالاي جمعيت‌هاي زمستان‌گذران تنها در نواحي و يا سال‌هايي مورد انتظار است كه دما به كم‌تر از ميانگين نقطه سوپركولينگ لاروها برسد. تلفات جزئي نيز چنان‌چه دما در طول شبانه‌روز مكررا به نزديك نقطه سوپركولينگ برسد، قابل انتظار است.

50965

دانشگاه وليعصر رفسنجان

سعيد محرمي پور -علي عليزاده

حشره شناسي

حمزه ايزدي