بخش بندي فيزيكي ماده ي آلي خاك در اجزاي گوناگون خاكدانه ها براي كاربري هاي مختلف

با توجه به نقش بسيار مهم مواد آلي در تشكيل و پايداري خاكدانه¬ها¬، به¬نظر مي¬رسد كه بخش¬هاي گوناگون آن¬ها نيز بر پايداري خاكدانه¬ها، اثرات متفاوتي داشته باشند. هدف اصلي پژوهش حاضر، بررسي تأثير بخش¬هاي مختلف ماده¬ي آلي بر پايداري خاكدانه¬هاي درشت (25/0< ميلي¬متر) و ريز (25/0≥ ميلي¬متر) با استفاده از مدل ¬شبكه¬ي عصبي مصنوعي و رابطه¬ي همبستگي خطي،‌ براي كاربري‌هاي مختلف منطقه¬ي رابر استان كرمان مي¬باشد. هم¬چنين، تغييرات مكاني مهمترين جزء خاكدانه¬ (درشت و يا ريز) در برآورد ميزان پايداري ساختمان خاك با بهره¬گيري از روش زمين‎آمار، از ديگر اهداف انجام اين پژوهش است. پس از برداشت 90 نمونه¬ي¬ خاك سطحي (صفر تا 10 سانتي¬متر) از سه كاربري جنگل، مرتع و زراعي موجود در منطقه، شاخص درصد پايداري خاكدانه¬ها (AS) و ميانگين وزني قطر خاكدانه¬ها (MWD) به دو روش خشك و تر اندازه¬گيري شد. سپس بخش¬هاي مختلف ماده¬ي آلي به روش چگالي در اجزاي مختلف خاكدانه¬هاي جداشده توسط الك تر، تعيين گرديد. در نهايت، مقدار كربن آلي در بخش¬هاي مختلف ماده¬ي آلي و نيز مقدار كل كربن آلي خاك با استفاده از روش واكلي- بلاك تعيين شد و با توجه به وزن و درصد ماده¬ي آلي هر بخش، درصدي از كل ماده¬ي آلي كه در هر بخش وجود داشت، محاسبه گرديد. سپس روابط خطي و غيرخطي تمامي ويژگي¬هاي مطالعاتي با پايداري خاكدانه¬ها (به¬عنوان متغير هدف) بررسي شد. به‎علاوه، پس از ترسيم نقشه¬هاي كريجينگ پايداري خاكدانه¬ها و روي هم¬اندازي آن¬ها، درصد صحت عمومي مربوط به هر كدام از خاكدانه¬هاي درشت و ريز با كل خاكدانه¬ها محاسبه گرديد. نتايج نشان داد كه بخش¬هاي مختلف ماده¬ي آلي خاك، نسبت به كل ماده¬ي آلي، حساسيت بيشتري به نوع كاربري اراضي داشتند. درصد خاكدانه¬هاي درشت و ريز بسته به نوع كاربري، متفاوت بود و خاكدانه-هاي ريز با داشتن بيشترين مقدار ماده¬ي آلي (88/0 درصد)، نسبت به خاكدانه¬هاي درشت (57/0 درصد)، در مقابل تنش¬هاي واردشده پايداتر بودند. هم¬چنين، مدل شبكه¬ي عصبي مصنوعي نسبت به رابطه¬ي همبستگي خطي، توانايي بالايي در تعيين ويژگي¬هاي مؤثر بر MWD نشان داد و اثبات نمود كه بين بخش¬هاي مختلف ماده¬ي آلي و MWD، علاوه بر روابط خطي، روابط غيرخطي نيز ممكن است وجود داشته باشد. به¬علاوه، درصد صحت عمومي حاصل از تقاطع نقشه¬هاي كريجينگ كل خاكدانه¬ها و خاكدانه¬هاي درشت در حالت خشك، بيش از مقدار صحت عمومي محاسبه¬شده براي اين نقشه¬ها در حالت مرطوب بود. در مقابل، درصد صحت عمومي محاسبه¬شده براي تقاطع نقشه¬هاي كريجينگ كل خاكدانه¬ها و خاكدانه¬هاي ريز در حالت مرطوب، بيش از مقدار اين شاخص در حالت خشك براي نقشه¬هاي مزبور بود.

50615

دانشگاه وليعصر رفسنجان

علي اصغر بسالت پور-پيمان عباس زاده دهجي

علوم خاك

عيسي اسفنديارپور