بررسي ميزان مقاومت ژنوتيپ هاي بزرگ به تنش خشكي با استفاده از شاخص هاي مختلف

دانشگاه ولي عصر﴿عج﴿

كارشناسي ارشد

باتوجه به اينكه بخش اعظم اراضي ايران ازاقليم خشك ونيمه خشك برخورداراست، بررسي واكنش ژنوتيپ-هاي گياهي از جمله بزرك به تغييرات شرايط محيطي از نظر ميزان رطوبت حائز اهميت مي¬باشد.به منظور بررسي ميزان مقاومت ژنوتيپ¬هاي بزرك به تنش خشكي در دو رژيم رطوبتي آبياري65ميليمتر نرمال و 110 ميليمتر تنش تبخير از تشتك كلاس Aبا استفاده از شاخص¬هاي مختلف، 30 ژنوتيپ بزرك جمع آوري شده از مناطق مختلف دنيا مورد ارزيابي قرار گرفتند. نتايج تجزيه واريانس در محيط نرمال رطوبتي نشان داد كه ژنوتيپ¬هاي مورد مطالعه از نظر صفات تعداد روز تا 50 درصد سبز شدن، تعداد روز تا 50 درصد گلدهي، تعداد روز تا رسيدگي، ارتفاع بوته، تعداد انشعاب در بوته، تعداد دانه در كپسول، وزن دانه در كپسول، وزن هزار دانه، عملكرد دانه در بوته، عملكرد بيولوژيك، شاخص برداشت و عملكرد دانه در واحد سطح تفاوت معني¬داري با يكديگر داشتند و همچنين نتايج تجزيه واريانس در محيط تنش نشان داد كه ژنوتيپ¬هاي مورد مطالعه از نظر كليه صفات تفاوت معني داري با يكديگر داشتند. بر اساس نتايج مقايسه ميانگين‌ در محيط نرمال صفات فنولوژي در ژنوتيپ تعداد روز تا 50 در صد سبز شدن، تعداد روز تا 50 درصد گلدهي، تعداد روز تا رسيدگي به ترتيب در دامنه 10 تا 83/11، 37/65 تا 95/81 و 33/99 تا 16/119 قرار داشت. دامنه تغييرات 07/0 تا 69/0گرم براي عملكرد دانه در بوته، 96/4 تا 16/8براي تعداد دانه در كپسول، 29/4 تا 73/15براي تعداد كپسول در بوته، 5/3 تا 87/6گرم براي وزن هزار دانه و 020/ 0تا 046/0 گرم براي وزن دانه در كپسول به دست آمد.در محيط تنش ميانگين صفات عملكرد دانه در بوته از 17/0 تا 62/0، عملكرد دانه در واحد سطح از 29/96 تا 37/531، عملكرد بيولوژيك از 40/0 تا 09/3 و شاخص برداشت از 95/19 تا 61/43 گرم متغير بود.در مقايسه شاخص-هاي تحمل و حساسيت به تنش رطوبتي (MP, GMP, TOL, STI, SSI)با توجه به نتايج به دست آمده شاخص GMPهمبستگي بالايي با هردو ميانگين عملكرد ژنوتيپ ها در شرايط نرمال و تنش داشت و به عنوان شاخص مناسب¬تر شناخته شد.تعداد كپسول در بوته به عنوان مهمترين جزء عملكرد در تجزيه رگرسيون در هر دو محيط نرمال وتنش بود.نتايج حاصل از تجزيه عليت در محيط نرمال نشان داد كه صفات وزن هزار دانه، تعداد دانه در كپسول و تعداد كپسول در بوته داراي بيشترين اثر مثبت بر عملكرد در بوته بودند در محيط تنش صفات تعداد كپسول در بوته و وزن دانه در كپسول داراي بيشترين اثر مثبت بر روي عملكرد بودند. در تجزيه به عامل‌ها در محيط نرمال 4 عامل استخراج شد كه عامل اول به‌عنوان عامل بهبود عملكرد شناخته شد و همچنين در محيط تنش 4 عامل استخراج شد كه عامل اول را مي¬توان عامل دوره رشد ناميد. در تجزيه خوشه‌اي در محيط نرمال وتنش ژنوتيپ‌ها در 7 گروه متفاوت قرار گرفتند.

50359

دانشگاه وليعصر رفسنجان

آرمان آذري

اصلاح نباتات

علي اكبر محمدي ميريك