رفتار جستجوگري موريانه‎ ‎زيرزميني Anacanthotermes vagas‏ ‏‎ (Isoptera:Hodotermitidae

دانشگاه ولي عصر﴿عج﴾

ارشد

تغييرات رفتار جستجوگري مورياته Isoptera: Hodotermitidea)) Anacanthotermes vagans، در اكوسيستم شهري و در شرايط اقليمي شهر يزد و با بررسي سه متغير درصد ايستگاه‌هاي فعال، جمعيت جستجوگر و ميانگين مصرف چوب كه از نمونه‌برداري ماهانه 85 ايستگاه ردياب و 15 ايستگاه تغذيه‌اي به دست آمد، در دوره 18 ماهه (تير 1392 تا آذر 1393) مورد ارزيابي قرار گرفت. همچنين از آنجايي‎كه براي رديابي موريانه‎ها در مطالعات رفتاري، علامت‌گذاري آن‎ها با يك نشانه‌گذار مناسب ضروري است؛ غلظت مناسب از دو رنگ نايل بلو و نچرال رد، در رنگ‌آميزي سه گونه Amitermes vilis، Microcerotermes gabrielis و Anacanathotermes vagans تعيين گرديد. همچنين كارآيي و دوام تيمار خاك با محلول كلرپايريفوس 1% در حفاظت از ساختمان‎‌هاي تاريخي و نفوذپذيري آن‌ها به سه گونه ذكرشده، با نمونه‎برداري از خاك سه بناي تاريخي بقعه سيدشمس‌، قلعه مهدي آباد و خانه مشروطه كه پيش‎تر با /آفت‌كش تيمار شده بودند (به ترتيب 108، 60 و 48 ماه قبل) و با آزمايش‎هاي زيست‎سنجي در آزمايشگاه تعيين گرديد. تغيير 94/29 درصد ايستگاه فعال، جمعيت جستجوگر 2916 و ميانگين مصرف چوب 27±92/20 گرم در تابستان به صفر در زمستان و افزايش به مجدد به 41/9 درصد ايستگاه فعال، جمعيت جستجوگر 947 و ميانگين مصرف چوب 54/2 گرم در تابستان سال بعد نشان داد، فعاليت جستجوگري موريانه زيرزميني A. vagans، كاملاً فصلي است و بيش‌ترين جستجوگري در گرم‌ترين ماه‌هاي سال (تير و مرداد) مشاهده شد. مقايسه الگوي تغييرات فعاليت جستجوگري با نوسانات ميانگين درجه حرارت ماهانه و ميزان بارندگي ماهانه در طول دوره آزمايش نشان داد تغييرات فصلي رفتار جستجوگري در گونه مورد مطالعه تحت تأثير تغييرات درجه حرارت است و بارندگي ماهانه بر آن تأثيري ندارد. علاوه بر آن به نظر مي‌رسد كاهش شديد و ناگهاني دما در زمستان مي‌تواند سبب كاهش جمعيت كلني‌ها گردد. در آزمايش مربوط به علامت‌گذاري با يك نشانه‌گذار مناسب، غلظت 1/0 درصد نايل بلو و 2/0 درصد نچرال رد براي گونه A. vagans، غلظت 2/0 درصد نايل بلو و 4/0 درصد نچرال رد براي گونه A. vilis و غلظت 1/0 درصد نايل بلو و 2/0 درصد نچرال رد براي گونه M. gabrielis با رنگ‏آميزي مناسب و با كيفيت و با كمترين ميزان كشندگي نسبت به شاهد تعيين گرديد. در آزمايش‌هاي زيست‌سنجي پس از 48 ساعت قرار گرفتن در معرض خاك بقعه سيد شمس‌ درصد مرگ و مير گونه A. vilis به 4/93 و در دو گونه‌ي ديگر 100 درصد، در خاك قلعه مهدي آباد در گونه‌هاي A. vilis، M. gabrielisو A. vagans مرگ و مير به ترتيب 6/81، 8/82 و 6/86 درصد و در خاك خانه مشروطه مرگ و مير در هر سه گونه 100 درصد ثبت شد.

50042

دانشگاه وليعصر رفسنجان

رحيم غيورفر

حشره شناسي

مهدي ضياء الديني