پيش بيني نمو فنولوژيك در گياه گلرنگ

اطلاعات اندكي در مورد كمي كردن واكنش مراحل مختلف نمو گلرنگ به دما و طول روز وجود دارد. اين مطالعه براي بررسي ويژگي‌هاي نموي 4 رقم گلرنگ (محلي اصفهان، گلدشت، پديده و صفه) در 12 تاريخ كاشت طي سال‌هاي 1393-1391 و در شرايط محيطي رفسنجان انجام شد. براي كمي كردن واكنش سرعت سبزشدن و سرعت گلدهي به دما وطول روز از توابع متعددي استفاده شد كه در بين آن‎‌ها تابع دوتكه‌اي براي سرعت سبزشدن و تابع دندان مانند-دوتكه‌اي براي سرعت گلدهي به عنوان مدل برتر انتخاب شدند. با استفاده از اين توابع دماهاي كاردينال (پايه، مطلوب و سقف) براي مرحله سبزشدن و گلدهي و طول روز بحراني (طول روزي كه در پايين‌تر از آن سرعت گلدهي شروع به كاهش مي‌كند) و ضريب حساسيت به طول روز (شيب معادله‌ي واكنش سرعت نمو به طول روز) براي مرحله گلدهي تعيين شدند. دماي پايه، مطلوب و سقف به ترتيب در بين ارقام بين 30/2 تا 44/3، 56/20 تا 28/23 و /35 درجه سلسيوس برآورد شد كه اين تخمين‌ها در بين ارقام اختلاف معني‌داري نداشت. دماي پايه براي مرحله گلدهي در بين ارقام بين 0/0 تا 7/4 درجه سلسيوس متغير بود و اختلاف معني‌داري بين ارقام وجود نداشت. دماي مطلوب تحتاني و فوقاني به ترتيب بين 6/20 تا 3/26 و 2/27 تا 22/30 درجه سلسيوس متغير بود، كه رقم پديده كم‌ترين مقدار دماي مطلوب تحتاني و فوقاني را به خود اختصاص داد. دماي سقف براي مرحله گلدهي در اين مطالعه به طور ثابت 40 درجه سلسيوس فرض شد. با بررسي واكنش ارقام به طول روز مشخص شد كه ارقام مورد مطالعه داراي واكنش از نوع روز بلند كيفي هستند كه در طول روز كم‌تر از 12 ساعت سرعت پيشرفت گلدهي آن‌ها صفر است. طول روز بحراني و ضريب حساسيت به طول روز برآورد شده براي ارقام مختلف به ترتيب بين 0/13 تا 4/13 ساعت و 159/0 و 494/0 متغير بود. تعداد روز بيولوژيك (تعداد روز مورد نياز براي رسيدن به مرحله نموي معين تحت شرايط عدم محدوديت دما و طول روز يا به عبارت ديگر حداقل تعداد روز لازم براي عبور از يك مرحله نموي معين تا مرحله نموي ديگر) مورد نياز براي مراحل كاشت تا سبزشدن بين 7/8 تا 1/10، سبزشدن تا گلدهي بين 0/53 تا 0/79، گلدهي تا شروع پرشدن دانه بين 1/4 تا 7/4، شروع پرشدن دانه تا رسيدگي فيزيولوژيك بين 0/10 تا 8/12 و رسيدگي فيزيولوژيك تا برداشت بين 6/3 تا 3/4 روز برآورد شد. براساس دماهاي كاردينال، پارامترهاي واكنش به طول روز و تعداد روز بيولوژيك مربوط به مراحل مختلف، يك مدل فنولوژي تهيه شد كه قادر است وقوع مراحل نموي را در شرايط مختلف عرض جغرافيايي، دما و طول روز پيش‌بيني كند. براي ارزيابي اين مدل از يكسري داده‌هاي مربوط به مراحل گلدهي و رسيدگي ارقام گلرنگ در شرايط مختلف استفاده شد.

49924

دانشگاه وليعصر رفسنجان

اصغر رحيمي-آرمان آذري

زراعت

بنيامين ترابي