معناشناسي همت در مثنوي مولوي

دانشگاه ولي عصر

ارشد

مثنوي مولوي دربردارنده دقيق ترين رهنمون ها براي عروج به عالم ملك و ملكوت است و مولانا، بزرگ مرد عالم عرفان عملي در آن اثر سترگ و ارزشمندش به مبحث همت عنايت خاصي دارد. اين واژه ، پنجاه و يك بار در مثنوي آمده است چرا كه از منظر وي اصل و اساس هر حركت وجنبشي در سير صعودي، همت است و دير يا زود رسيدن به مقامات و احوال و سرانجام به غايت مقصود و كمال مطلوب، به مقدار همت و توجه قلب صوفي بستگي دارد. همت در مثنوي، معادل اراده، بلند نظري و بلند طبعي و دعاي خير پير و عامل حركت به كار رفته است.مراحل همت از ديدگاه مولانا؛ ترك لذت¬هاي نفساني دنيا، عدم توجه به نعمت¬ها و وعده¬ها و خدا خواهي مطلق است.و قلب صاحب همت با همه قواي روحاني خود متوجه حضرت حق، و مست حق بيني است. بنابراين، مؤلفه¬هاي اصلي همت، قوه ي روحاني، توجه قلب و درك كمال است از دست آمدهاي مهم همت رسيدن به مرتبه عشق و درك مقام جمع است كه سالك را به رتبه خليفگي و تصرف در جان ها سوق مي دهد تا سالك قدر وقت را بداند و واسطه فيض الهي شود. مولوي به سالك نوآموز سفارش مي كند كه در مسير رسيدن به حق و حقيقت از همت شيخ، مدد گيرد. مولانا معتقدست كه توجه و علاقه به دنيا ، توقف در راه سلوك ، عدم تلاش و كوشش و صبر در هجران يار از مصاديق پست همتي است و سالك بايد در طريق صعب سلوك از انها دوري گزيند.

49091

دانشگاه وليعصر رفسنجان

محمد مهدي پورغلامعلي

ادبيات فارسي

زهرا غريب حسيني