ارزيابي عملكرد، اجزاي عملكرد لاين‌هاي اميد بخش جو و رفتار جوانه زني دانه‌هاي توليدي آن‌ها در شرايط شور

دانشگاه ولي عصر

ارشد

مرحله اول اين تحقيق به منظور مطالعه تغييرات عملكرد و اجزاي عملكرد لاين¬هاي اميد بخش جو در شرايط شوري آب آبياري، با هدايت الكتريكي 10 دسي¬زيمنس بر متر، در مزرعه آزمايشي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي يزد، واقع در اردكان، در سال زراعي 92-1391 به اجرا در آمد. قالب طرح به صورت بلوك¬هاي كامل تصادفي با سه تكرار بود كه در آن، 18 لاين اميد بخش به همراه دو لاين شاهد ( EMBS-89-18و لاين شماره 4 شوري) مورد بررسي قرار گرفتند. صفات درصد سبز مزرعه، ارتفاع بوته، تعداد پنجه¬هاي بارور و نابارور در واحد سطح، طول سنبله، تعداد دانه در سنبله، عملكرد سنبله، وزن هزار دانه، وزن هكتوليتر دانه، ميزان پروتئين، فسفر و خاكستر دانه اندازهگيري شد. اختلاف بين لاين¬ها در ارتباط با اغلب صفات مورد مطالعه، به‌جز درصد سبز مزرعه معني¬دار بود. با اين حال، تمامي لاين¬هاي آزمايشي بر اساس عملكرد و اجزاي آن، به چهار گروه تقسيم شدند. 6 لاين كه به همراه لاين شاهد EMBS-89-18در يك گروه قرار گرفتند، عملكرد بيشتري توليد نمودند كه مي¬توان اين آن¬ها را براي كشت در نقاط شور مورد مطالعه بيشتر قرار داد. همچنين بر اساس خصوصيات زراعي مي¬توان گفت صفاتي نظير ارتفاع كمتر بوته، توانايي پنجه زني محدود و زودرس و اجزاي زايشي بيشتر در هر سنبله و وزن هزار دانه زيادتر مي¬توانند به عنوان معياري براي شناسايي و انتخاب ژنوتيپ¬هاي از جو كه داراي تحمل بيشتري نسبت به شرايط شور هستند، مورد استفاده قرار گيرد. طبق نتايج رگرسيون مرحله‌اي وزن هزار دانه در اولين مرحله 52 درصد تنوع موجود براي عملكرد دانه را توجيه نمود كه شايد بتوان گفت وزن هزار دانه، مهمترين جزء عملكرد بوده است. مرحله دوم اين تحقيق در شرايط آزمايشگاه و با هدف بررسي رفتار جوانه¬زني لاين¬هاي كم توليد و پرتوليد به شوري به اجرا درآمد. بدين منظور، از بين لاين¬هاي مورد مطالعه، بر اساس ميزان عملكرد نهايي آن¬ها در شرايط مزرعه (بخش اول تحقيق)، 4 لاين به ¬عنوان گروه پرتوليد و 4 لاين به عنوان كم توليد انتخاب شدند. بذور اين لاين‌ها در سه سطح شوري با هدايت الكتريكي 34/0 ميلي¬زيمنس بر متر (آب مقطر)، 10 و 20 دسي-زيمنس بر متر در ژرميناتور قرار داده شدند و پس از 10 روز با كامل شدن جوانه زني نمونهبرداري صورت گرفت. صفات اندازه گيري شده شامل: درصد و سرعت جوانه¬زني، طول و وزن خشك ريشه¬چه و ساقه¬چه، ميزان سديم، پتاسيم و نسبت سديم به پتاسيم در ساقه¬چه و ريشه¬چه بود. نتايج نشان داد كه بر اساس صفات اندازه گيري شده، نمي¬توان بين لاين¬هاي پرتوليد و كم توليد، تفكيك قائل شد. مي¬توان گفت تحمل به شوري در مراحل مختلف نموي متغير بوده و ارتباط خاصي بين آن¬ها وجود ندارد. به نحوي كه رفتار گياه نسبت به تنش شوري در مرحله جوانه¬زني و استقرار گياهچه، مستقل از رفتار آن در مراحل نموي ديگر مي¬باشد. به نظر مي¬رسد كه حد آستانه شوري جو در مرحله جوانه¬زني، بيش از 10 دسي¬زيمنس بر متر بوده و متفاوت از حد آستانه تحمل به شوري براي توليد عملكرد (8 دسي¬زيمنس بر متر) ¬باشد.

49065

دانشگاه وليعصر رفسنجان

سيدعلي طباطبايي،شهاب مداح حسيني

زراعت

آرمان آذري