تحليل ساختاري و مضموني نمايشنامه¬هاي بهمن فرسي

دانشگاه ولي عصر

ارشد

بهمن فرسي يكي از پيشروان نمايشنامه¬نويسي و ادبيات نوين در ايران، با تلفيقي از ساختار نمايشنامه¬هاي كلاسيك و تئاتر نوين، دست به خلق آثاري نو و تجربه¬اي تازه در دوران خود زده است. پژوهش حاضر با تأكيد بر جلوه‌هاي ساختاري و مضموني اين نمايشنامه¬ها؛ به‌مثابه شكل نويني از پردازش نمايشي، در پي دنبال كردن مسيري است كه به‌زعم نگارنده نتيجه¬ي نگرشي خاص در فرم و محتواست. بدين منظور پايان¬نامه¬ي حاضر ضمن سيري كوتاه در تاريخ نمايشنامه¬نويسي ايران، معرفي اجزاي ساختاري نمايشنامه، معرفي مكتب ساختارگرايي، تئاتر ابزورد و نظريه¬پردازان برجسته¬ي آن‌ها، به كشف الگوي ساختاري حاكم بر نمايشنامه¬هاي بهمن فرسي و مقايسه¬ي آن¬ها با يكديگر پرداخته است. درك نوين فرسي از مقوله¬ي "كنش دراماتيك"، كمرنگ شدن نقش رويدادهاي دروني و بيروني رايج شده در تئاتر سنتي، گسترش و غلبه لايه¬ي كلامي نمايش بر لايه¬ي كنشي و ... از جمله اصول و رويكردهاي نوآورانه¬اي هستند كه فرسي در نمايشنامه¬هايش به آن¬ها روي آورده است. وي در برخي نمايشنامه¬ها مثل گلدان، چوب زير بغل، صداي شكستن، سبز در سبز و ... متأثر از تئاتر ابزورد، نقش رويدادهاي بيروني نمايش و پيرنگ علي و معلولي رايج در تئاتر سنتي را كنار گذاشته و لايه‌هاي فكري و عقيدتي نمايش را تقويت كرده است. نوجويي و اعتراض، طرح مدور نمايش¬ها، پيچيدگي شخصيت‌ها و مواضع فلسفي-عقيدتي آنان، تصاوير شاعرانه و در آخر پايان باز نمايش كه در بيشتر مواقع خبري از گره‌گشايي نيست از ويژگي¬هاي بارز و نهادي در تئاتر فرسي است؛ تحقيق حاضر با قرائتي آزاد ازنظريه¬هاي مكتب ساختارگرايي در پي كشف ساختار اين نمايشنامه¬ها و شناسايي حدود تأثيراتي است كه ميان تئاتر ابزورد و نمايشنامه‌هاي بهمن فرسي در فرم و محتوا وجود دارد.

48783

دانشگاه وليعصر رفسنجان

سهيلا فغفوري

زبان و ادبيات فارسي

جليل شاكري