اثر هالوپرايمينگ بر خصوصيات مورفولوژيك و بيوشيميايي كنجد (Sesamum indicum L.) تحت تنش قليائيت

دانشگاه ولي عصر

ارشد

به‌منظور بررسي تأثير پيش تيمار بذر بر پارامترهاي جوانه¬زني و رشد رويشي گياه كنجد (رقم GL-13) آزمايشي در چند مرحله انجام شد. آزمايشات جوانه¬زني در شرايط آزمايشگاه به¬صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملا تصادفي انجام شد. آزمايش اول پرايمينگ با نمك NaCl بود. فاكتورهاي آزمايشي شامل غلظت نمك NaCl در 4 سطح (0، 50، 100 و 150 ميلي¬مولار) و زمان پرايمينگ در 4 سطح (6، 12، 18 و 24 ساعت) بود. نتايج اين آزمايش نشان داد كه پرايمينگ با غلظت¬هاي پايين كلريد سديم سبب افرايش سرعت جوانه¬زني، طول و وزن خشك ساقه¬چه و ريشه¬چه مي¬گردد. طبق اين آزمايش بهترين پيش تيمار براي اعمال هالوپرايمينگ در گياه كنجد، كلريد سديم 50 ميلي¬مولار و زمان 24 ساعت معرفي شد. در آزمايش دوم اثر غلظت NaHCO3 (0، 10، 20 و 30 ميلي¬مولار) و زمان¬هاي مختلف پرايمينگ (6، 12، 18 و 24 ساعت) مورد بررسي قرار گرفت. بر اساس نتايج اين آزمايش تيمار بي¬كربنات سديم 30 ميلي‌مولار با مدت 18 ساعت به‌عنوان بهترين پيش تيمار معرفي شد. به‌منظور بررسي اثر هالوپرايمينگ بر خصوصيات مورفولوژيك و بيوشيميايي كنجد در شرايط تنش قليائيت (تيمار با بي¬كربنات سديم) آزمايش سوم در گلخانه انجام شد. در اين آزمايش تيمار¬ها شامل پرايمينگ (صفر، آب مقطر، نمك NaCl و نمك NaHCO3) و تنش قليائيت (0، 15، 30 و 45 ميلي‌مولار بي¬كربنات سديم) بود. غلظت مورد¬نظر دو نمك و زمان پرايمينگ از دو آزمايش اوليه به¬دست آمد. نتايج نشان داد كه تنش قليائيت موجب كاهش طول ساقه و ريشه، وزن خشك اندام هوايي، محتواي نسبي آب برگ، محتوي كلروفيل برگ و پتانسيل عملكرد كوانتوم (Fv/Fm) گرديد. با افزايش تنش قليائيت، تيمارهاي مختلف پرايمينگ سبب افزايش طول ريشه، وزن خشك اندام هوايي، محتواي نسبي آب، كلروفيل b و ميزان Fv/Fm نسبت به تيمار بدون پرايم شدند. با افزايش سطح قليائيت، ميزان پتاسيم و نسبت پتاسيم به سديم كاهش يافت در-حالي‌كه ميزان سديم، ميزان كلسيم و منيزيم اندام هوايي افزايش يافت. هيدروپرايمينگ سبب افزايش ميزان پتاسيم و نسبت پتاسيم به سديم شد. همچنين كليه تيمارهاي پرايمينگ در سطوح قليائيت 15 و 30 ميلي‌مولار سبب افزايش ميزان منيزيم نسبت به تيمار بدون پرايم شدند. با افزايش ميزان قليائيت غلظت پرولين و كربوهيدرات¬ها به‌طور معني¬داري افزايش يافت به‌طوري‌كه بيشترين ميزان آن¬ها مربوط به سطح قليائيت 45 ميلي‌مولار و كمترين آن مربوط به تيمار شاهد (صفر ميلي‌مولار) بود. بيشترين ميزان مالون¬دي¬آلدئيد در سطح تنش قليائيت 30 ميلي‌مولار و شرايط بدون پرايم مشاهده شد. كمترين ميزان مالون¬دي¬آلدئيد در شرايط بدون تنش قليائيت و تيمار بدون پرايمينگ وجود داشت. به¬طور¬كلي تمام تيمارهاي پرايمينگ بذر در كاهش اثرات تنش قليائيت موثر بودند. بيشترين اثرات مثبت را هيدروپرايمينگ بر وزن خشك اندام هوايي، محتواي نسبي آب، كلروفيل b و ميزان Fv/Fm داشت.

48396

دانشگاه وليعصر رفسنجان

اصغر رحيمي

زراعت

بتول مهدوي