تعيين ارتباط بين احتمال وقوع آپنه انسدادي خواب و ميزان كنترل هايپرگليسمي در بيماران مبتلا به ديابت نوع يك و دو مراجعه كننده به درمانگاه¬هاي مراكز غدد وابسته به دانشگاه علوم پزشكي گيلان

رشت

مقدمه: ديابت معضلي جهاني است كه منجر به مرگ و ناتواني مي¬شود و در قرن 21 تبديل به يكي از بزرگ¬ترين مسائل حاد سلامت جهاني شده است. از مجموعه¬ي عوارض گوناگون بيماري ديابت، اختلالات خواب و آپنه انسدادي خواب عارضه¬اي است كه كمتر به اهميت آن پرداخته شده است. اختلالات خواب با اختلال تحمل گلوكز ناشي از كاهش حساسيت انسولين، افزايش شيوع ديابت تيپ 2 و افزايش قندخون ناشتا و سطح HbA1C در ارتباط است. همچنين آپنه انسدادي خواب از طريق پروفايل پاتوفيزيولوژيك خود شامل هايپوكسي متناوب، فعاليت سمپاتيكي، استرس اكسيداتيو و التهاب، به طور مستقل در مقاومت انسوليني و متابوليسم مختل گلوكز دخيل است. هدف از اين مطالعه بررسي ارتباط بين كيفيت خواب و آپنه انسدادي خواب با ميزان كنترل هايپرگليسمي در بيماران مبتلا به ديابت نوع 1 و2 مراجعه كننده به درماتگاه غدد مي¬باشد. مواد و روش¬ها: اين مطالعه تحليلي- مقطعي در طي سال¬هاي 99- 1398 برروي 263 نفر بزرگسال (172 نفر زن و 91 مرد، با ميانگين سني 00/19 ±80/46) از افراد مبتلا به ديابت نوع 1 و نوع 2 مراجعه كننده به درمانگاه غدد بيمارستان رازي و 17 شهريور شهر رشت به روش در دسترس و تدريجي انجام گرديد. پرسشنامه¬ي اينترنتي شامل اطلاعات دموگرافيك و باليني بيماران، پرسشنامه¬ي پيتزبورگ جهت بررسي كيفيت خواب، پرسشنامه¬ي STOP- BANG و پرسشنامه¬ي برلين جهت تعيين ريسك آپنه انسدادي خواب و اطلاعات آزمايشگاهي بيمار شامل آخرين HbA1c، قندخون ناشتا، قندخون بعد از غذا به شماره تلفن ثبت شده در پرونده افراد مراجعه كننده به درمانگاه¬هاي مذكور طي ويزيت¬هاي دوره¬اي ارسال و پس از ارائه توضيحات و راهنمايي¬هاي لازم تكميل شد. نتايج: در اين مطالعه از بين 106 بيمار مبتلا به ديابت نوع 1 (3/40 درصد) و 157 بيمار مبتلا به ديابت نوع 2 (7/59 درصد)، 3/37 درصد افراد طبق پرسشنامه برلين، ريسك بالا و 3/32 و 4/11 درصد افراد طبق پرسشنامه استاپ- بنگ، به ترتيب ريسك متوسط و بالاي آپنه انسدادي خواب داشتند. هم چنين ميانه¬ي نمرات پرسشنامه¬ي استاپ- بنگ و پيتزبرگ در اين مطالعه به ترتيب 2 و 6 بوده است. طبق نتايج هر دو پرسشنامه¬ي مربوطه ريسك بالاي آپنه انسدادي خواب در بيماران مبتلا به ديابت نوع 2 به طور معناداري بيشتر از بيماران مبتلا به ديابت نوع 1 بوده است درصورتي كه كيفيت خواب بين اين دو گروه افراد، تفاوت معناداري نداشته است. نتايج حاصل از اين مطالعه حاكي از عدم وجود ارتباط معنادار بين آپنه انسدادي خواب و ميزان HbA1c مي¬باشد، در حالي كه اين ارتباط با ساير فاكتورهاي بيانگر كنترل قندخون از جمله قندخون ناشتا و قندخون دو ساعت بعد از غذا معنادار مي¬باشد. همچنين بين كيفيت خواب و HbA1c و قندخون ناشتا نيز ارتباط معنادار مشاهده شد. نتيجه¬گيري: فراواني ريسك بالاي آپنه انسدادي خواب بين بيماران مبتلا به ديابت نوع 1 و 2 حاضر در اين مطالعه با نتايج حاصل از ساير مطالعاتي كه از ابزار پرسشنامه جهت غربالگري و تعيين فراواني استفاده كردند يكسان مي¬باشد. ارتباط بين آپنه انسدادي خواب و وضعيت كنترل هايپرگليسمي در اين افراد اگرچه با فاكتور HbA1c معنادار نبود، اما با ساير فاكتورها از جمله قندخون ناشتا و دو ساعته معنادار شد كه مي¬تواند تاييدي بر اثر آپنه انسدادي خواب بر ايجاد مقاومت انسوليني باشد. تاثير آپنه انسدادي خواب بر ميزان كنترل قندخون، با نوع درمان ديابت، ساير بيماري¬هاي مزمن، سن و شاخص توده بدني در ارتباط است. همچنين ارتباط مستقيم معنادار بين كيفيت خواب و HbA1c و قندخون ناشتا، با نتايج حاصل از ساير مطالعات همگون بوده و اين مساله در كنار تاثير نوع ديابت، نوع درمان ديابت، مدت ابتلا به ديابت، بيماري¬هاي مزمن همراه، سن و شاخص توده بدني در ارتباط كيفيت خواب مختل با ميزان كنترل قندخون نكته اي حائز اهميت مي¬باشد. با توجه به شيوع در حال افزايش ديابت و چاقي در جامعه و ارتباط دوطرفه كيفيت خواب مختل و آپنه انسدادي خواب با وضعيت قندخون بيماران مبتلا به ديابت نوع 1 و 2 به نظر مي-رسد اختلالات خواب در افراد ديابتي حائز توجه ويژه¬اي مي¬باشد.

3828

علوم پزشكي گيلان