مقايسه اثر درماني شربت تهيه شده از عصاره ميوه عناب (Ziziphus jujube Mill) با پيدرولاكس در درمان يبوست عملكردي كودكان10-2 ساله مراجعه كننده به درمانگاه اطفال بيمارستان 17 شهريور؛ كارآزمايي باليني دو سويه كور تصادفي شده

رشت

مقدمه: يبوست عملكردي اختلال شايع دستگاه گوارش در اطفال مي باشد كه درمان قابل اطميناني براي آن وجود ندارد. گياه عناب در طب سنتي ايران و برخي كشور هاي ديگر از جمله كشورهاي خاورميانه جهت درمان بيماري هاي مختلفي مانند اختلالات گوارشي و يبوست به كار مي رفته است. استفاده از درمان‌هاي دارويي مطمئن و ارزان قيمت با عوارض كم مي تواند به بهبود يبوست عملكردي كمك كند. با توجه به موارد ذكر شده در اين مطالعه، شربت تهيه شده از ميوه ي گياه عناب را براي درمان يبوست عملكردي در كودكان مراجعه كننده به درمانگاه اطفال بيمارستان 17 شهريور شهرستان رشت در مقايسه با داروي پلي اتيلن گليكول (PEG) مورد بررسي قرار داديم. مواد و روش ها: اين مطالعه به صورت كارآزمايي باليني دو سويه كور تصادفي شده انجام شد. كودكان 2 تا 10 ساله ي مبتلا به يبوست عملكردي كه در بازه ي سال هاي 98 تا 99 به درمانگاه اطفال بيمارستان 17 شهريور مراجعه مي كردند و واجد شرايط ورود به مطالعه بودند، به صورت تصادفي در دو گروه تحت درمان با پلي اتيلن گليكول (PEG) (محلول 40% بدون الكتروليت با دوز متوسط cc/kg 1 يك بار در روز) و يا گروه تحت درمان با شربت تهيه شده از ميوه عناب (ZS) (دوز متوسط 5 تا 15 ميلي گرم در كيلوگرم يك بار در روز) تقسيم شدند. كليه ي بيماران به مدت سه ماه، در ماه اول هر دو هفته يك بار و سپس به صورت ماهانه به مدت 2 ماه مورد ارزيابي و پيگيري قرار گرفتند. در شروع مطالعه و پس از 2 ماه از شروع درمان، بررسي آزمايشگاهي جهت كنترل عملكرد كبدي، كليوي و سطح قند خون انجام گرفت. داده ها به صورت آماري با استفاده از نرم افزار SPSS و با استفاده از آزمون Genral Linear Model وRepeated Measure، Student’s T-Test و آزمون T مستقل تجزيه و تحيل شدند. داده ها با متوسط± انحراف معيار بيان و سطح معني داري به صورت P Value<0.05 در نظر گرفته شد. نتايج: در مجموع 151 نفر در طول مدت مطالعه مراجعه نمودند كه از اين بين 90 بيمار داراي معيارهاي ورود به مطالعه بودند و در دو گروه تخصيص داده شدند و در نهايت 32 نفر در گروه PEG و 30 نفر در گروه ZS تا انتهاي مطالعه باقي ماندند. ميانگين سني افراد مورد مطالعه 97/1±31/4 سال بوده است. اختلاف آماري معني داري بين ميانگين شروع يبوست (083/0P=) و وزن (199/0P=) در بيماران مبتلا به يبوست عملكردي تحت درمان با PEG و ZS مشاهده نشد. ميانگين نمره پاسخ به درمان از نظر زماني و اثربخشي در گروه دريافت كننده ي عناب نسبت به PEG بهبود معني داري را نشان داد (معيار پاسخ به درمان در آخرين مراجعه: گروه عناب 56/4 ± 86/16 در برابر گروه PEG 73/2 ± 62/11 ، 001/0P=). شاخص شدت درد (VAS) نيز از نظر زماني و اثربخشي در گروه دريافت كننده ي عناب نسبت به PEG بهبود معني داري داشت (معيار VAS در آخرين مراجعه: گروه عناب 51/1 ± 63/0 در برابر گروه PEG 21/2 ± 46/2 ، 001/0 P=). ساير شاخص ها، از جمله تعداد دفعات اجابت مزاج، تعداد دفعات بي اختياري مدفوع و شاخص پذيرش دارو هم از نظر زماني و هم از نظر اثربخشي در گروه عناب نسبت به PEG بهبود چشمگيري داشته است (P<0.05). عوارض جانبي در گروه PEG در چند مورد و به صورت محدود مشاهده شد. نتيجه گيري: مطالعه ي ما نشان داد كه شربت عناب مي تواند به عنوان درمان يبوست عملكردي بدون برجاي گذاشتن عوارض جانبي و آسيب كبدي و كليوي در كودكان مورد استفاده قرار گيرد و توسط كودك نيز به خوبي تحمل مي شود و در مجموع اثربخشي بهتري نسبت به PEG داشته است. با اين حال، انجام مطالعات آتي به منظور تعميم نتايج اين مطالعه و به كارگيري گسترده تر و نيز وجود عوارض احتمالي مورد نياز است. كليدواژه: يبوست عملكردي، عناب، پلي اتيلن گليكول، كارآزمايي باليني

3694

علوم پزشكي گيلان