بررسي فراواني مصرف خودسرانه دارو و عوامل مرتبط با آن در مادران باردار مراجعه كننده به مركز آموزشي-درماني الزهرا(س) و مراكز جامع سلامت شهر رشت سال 1398

رشت

مقدمه: مصرف خودسرانه دارو به عنوان يك چالش جهاني براي مادر و جنين، تهديد بالقوه ايي محسوب مي گردد و نه تنها در كشورهاي در حال توسعه بلكه در كشورهاي پيشرفته نيز رايج است. عوامل متعددي بر مصرف خودسرانه دارو تاثير مي گذارند. هدف: هدف از انجام اين مطالعه، تعيين فراواني مصرف خودسرانه دارو و عوامل مرتبط با آن در مادران مراجعه كننده به مركز آموزشي-درماني الزهرا(س) و مراكز جامع سلامت شهر رشت سال 1397 است. روش كار: اين پژوهش يك مطالعه ي مقطعي– تحليلي بود كه نمونه هاي آن، شامل 598 خانم بارداري كه به بيمارستان آموزشي-درماني و پژوهشي الزهرا(س) و مراكز جامع سلامت شهر رشت مراجعه كرده اند مي باشد. روش نمونه گيري در بيمارستان آموزشي-درماني و پژوهشي الزهرا(س) و مراكز جامع سلامت، پس از تصادفي كردن و انتخاب مراكز مورد نظر، نمونه گيري به روش تدريجي و در دسترس صورت گرفت. ابزارمورد استفاده در اين مطالعه، پرسشنامه ايي محقق ساخته است و جهت تجزيه و تحليل داده ها از روش هاي آماري توصيفي و استنباطي(آزمون كاي دو ، تي تست ) و جهت بررسي عوامل مرتبط از مدل رگرسيون لوجستيك استفاده شد. سطح معني داري با05/0 P< در نظر گرفته و داده ها با استفاده از نرم افزار spss نسخه 16 تجزيه و تحليل شدند. يافته ها: نتايج نشان داد ميزان مصرف خودسرانه دارو در مادران باردار، 7/8% است. بيشترين مصرف خودسرانه، دارو هاي مسكن (9/50%)، دارو هاي گياهي ( 5/24%) و قرص هاي سرماخوردگي (17%) بوده است كه اكثر داروهاي مصرف شده به جهت سردرد (34%)، سرماخوردگي(6/22 %) و بيماري هاي گوارشي (6/22 %) بوده است و مادران باردار در دسترس بودن (9/67 %)، استفاده قبلي از دارو(4/60 %) و نتيجه خوب درمان هاي قبلي (2/47 %)، را دليل مصرف خودسرانه بيان داشتند . همچنين نتايج نشان داد آگاهي اكثريت مادران(1/86 %) متوسط بوده است و ميزان آگاهي مادران با و بدون مصرف خودسرانه دارو، اختلاف آماري معني داري نداشته است(872/0P=). در بررسي ارتباط بين متغيرهاي فردي و اجتماعي و باروري با مصرف خودسرانه دارو با آزمون كاي اسكوئر، هيچكدام از متغيرها ارتباط معني دار با مصرف خودسرانه دارو نداشته اند و با ازمون رگرسيون لجستيك، متغير درآمد ماهيانه(07/0P=) معني داري مرزي داشته است و سن همسر(02/0P=)، تعداد حاملگي(028/0P=)، سابقه ي بيماري(005/0 P=) و عدم اطمينان از تاثير دارو(024/0P=) به عنوان متغيرهاي پيش بيني كننده ي مصرف خودسرانه دارو در مادران باردار تعيين شده است. نتيجه گيري نهايي: مصرف خودسرانه دارو در بارداري با افزايش سن مادر و تعداد حاملگي بيشتر بوده است كه اين امر مي تواند احتمال ناهنجاري در جنين را در حاملگي افزايش دهد لذا پيشنهاد مي شود كه آموزش هاي لازم از ابتداي بارداري در مورد مصرف خودسرانه دارو ها ارائه شود. همچنين از آنجائيكه در مطالعه حاضر اكثريت افراد خانه دار بودند و بيشترين منبع كسب اطلاعات آنان پزشك عنوان شده است. با توجه به اينكه مصرف خودسرانه داروهاي گياهي در افراد بالا بوده، به نظر ميرسد مادران هنوز اطلاعات كافي در مورد عوارض مصرف خودسرانه داروهاي گياهي ندارند و نيازمند اجراي سياست هايي توسط وزارت بهداشت جهت آموزش و اطلاع رساني ميباشد. كليد واژه ها: زنان باردار، داروهاي بدون نسخه، مصرف خودسرانه دارو

3467

علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني شهيد بهشتي