بررسي كيفيت زندگي و عوامل موثر بر آن در بيماران تحت پيوند كليه ساكن استان گيلان در سال هاي 1397-1395

رشت

مقدمه: با توجه به گسترش انجام پيوند كليه به عنوان درمان ارجحRenal Replacement Therapy در بيماران End Stage Renal Disease (ESRD)، پايين تر بودن كيفيت زندگي در بيماران تحت پيوند كليه نسبت به جمعيت عادي، اهميت كيفيت زندگي به عنوان يك شاخص موفقيت درمان، و ارتباط آن با عملكرد روزانه و موربيديته و مورتاليته، اين پژوهش به منظور بررسي كيفيت زندگي و عوامل موثر بر آن در بيماران تحت پيوند كليه استان گيلان انجام شد. مواد و روش ها: در مطالعه ي تحليلي-مقطعي اخير، اطلاعات 248 بيمار گيرنده پيوند كليه با معيارهاي داشتن سن حداقل 18 سال در زمان مطالعه، گذشت حداقل يك سال از زمان پيوند همراه با عملكرد مناسب كليه، عدم بستري در زمان مطالعه، عدم سابقه پيوند كليه، كليه پيوندي با عملكرد با ثبات (eGFR≥15ml/min/1.73m2)، گذشت حداقل 12 هفته از درمان رد حاد پيوند (در صورت سابقه)، و تحت مراقبت بعد از پيوند بودن توسط نفرولوژيست شامل سن، جنسيت، BMI، سطح تحصيلات، وضعيت ازدواج/زندگي، داشتن و تعداد فرزند، استعمال سيگار، وضعيت اشتغال، داشتن بيمه هاي درماني منتج از شغل و تكميلي، علت اوليه ESRD، سابقه دياليز و مدت قبل از پيوند، سابقه هيپرتانسيون، ديابت مليتوس، سندرم متابوليك، سن بيمار در زمان پيوند، نوع دهنده كليه، مدت زمان پيوند، سابقه بستري طولاني و دفعات بستري بعد از پيوند، ايمونوساپرسيوهاي مصرفي، دوز كورتيكواستروئيد، كليرانس كراتينين (eGFR)، سطح هموگلوبين خون، آنمي، كوموربيديته (نمره Charlson Comorbidity Index [CCI])، سلامت فيزيكي و رواني (نمرات SF-36 Physical Component Summary [PCS] & Mental Component Summary [MCS])، اضطراب و افسردگي (بر اساس Hospital Anxiety and Depression Scale)، خستگي (نمره Checklist Individual Strength [CIS])، و كيفيت خواب (بر اساس Pittsburgh Sleep Quality Index) استخراج شده و در فرم جمع آوري اطلاعات ثبت شدند. نتايج: ميانگين (ميانه) سن بيماران در زمان مطالعه و مدت زمان پيوند به ترتيب (48.00) 45.77±12.04 سال و (69.00) 76.75±54.28 ماه بود. ميانگين (ميانه) eGFR بيماران ml/min/1.73m2 (60.00) 61.19±18.14 بود. ميانگين (ميانه) نمره ي زيرمقياس سلامت جسمي (PCS) (71.87) 64.70±24.04 و ميانگين (ميانه) نمره ي زيرمقياس سلامت رواني(MCS) (69.38) 62.97±23.52 بود. در آناليز تك متغيره، با افزايش در سن بيمار در زمان مطالعه، سن بيمار در زمان پيوند، تعداد فرزند، دفعات بستري بعد از پيوند، نمرات CCI (كوموربيديته) و CIS (خستگي)، و با كاهش در كليرانس كراتينين (eGFR) و سطح هموگلوبين خون، نمره زيرمقياس سلامت جسمي (PCS) و نمره ي زيرمقياس سلامت رواني(MCS) به طور معني داري كاهش مي يافتند (P<0.05). در گروه هاي با سطح تحصيلات بيسواد و بيسواد/ابتدايي، متاهل، داراي فرزند، با وضعيت درآمد/مالي خيلي بد و بد/خيلي بد، غيرشاغل، با سابقه هيپرتانسيون، ديابت مليتوس، سابقه بستري طولاني بعد از پيوند، كيفيت خواب ضعيف، و وضعيت Abnormal/ Borderline Abnormal از نظر اضطراب و افسردگي، ميانگين (ميانه) نمرات زيرمقياس سلامت جسمي (PCS) و زيرمقياس سلامت رواني(MCS) به طور معني داري (P<0.05)پايين تر بودند. ميانگين (ميانه) نمره زيرمقياس سلامت جسمي (PCS) در گروه با مصرف سيروليموس به طور معني داري پايين تر بود. همچنين ميانگين (ميانه) نمره زيرمقياس سلامت رواني(MCS) در گروه با استعمال سيگار به طور معني داري پايين تر بود. ساير متغيرها رابطه معني داري با زيرمقياس سلامت جسمي (PCS) و زيرمقياس سلامت رواني(MCS) نداشتند (P>0.05). در آناليز چندگانه، احتمال سلامت فيزيكي بالاتر در بيماران مجرد/مطلقه 866/3 برابر بيماران متاهل، در بيماران شاغل 854/2 برابر بيماران غيرشاغل، در بيماران با عدم مصرف ايمونوساپرسيو مايكوفنولات موفتيل/ مايكوفنوليك اسيد 163/13 برابر بيماران تحت درمان با آنان، و در بيماران با كيفيت خواب خوب 838/3 برابر بيماران با كيفيت خواب ضعيف بود. هر دفعه افزايش در تعداد دفعات بستري بعد از پيوند و هر واحد افزايش در نمره CIS (خستگي) به ترتيب با 755/0 و 952/0 برابر احتمال سلامت فيزيكي بالاتر همراه بودند (احتمال سلامت جسمي بالاتر 5/24% و 8/4% كاهش مي يافت). از سوي ديگر، هر ماه افزايش در مدت زمان پيوند و هر واحد افزايش در نمره Physical Functioning (عملكرد فيزيكي) به ترتيب با 010/1 و 047/1 برابر احتمال سلامت رواني بالاتر همراه بودند. هر دفعه افزايش در تعداد دفعات بستري بعد از پيوند و هر واحد افزايش در نمره CIS (خستگي) به ترتيب با 723/0 و 939/0 برابر احتمال سلامت رواني بالاتر همراه بود (احتمال سلامت رواني بالاتر 7/27% و 1/6% كاهش مي يافت).

32830

علوم پزشكي گيلان