واكاوي تجربه زيسته افراد داراي ضايعه نخاعي درمورد تشكيل خانواده و عوامل تسهيل كننده و بازدارنده ي آن

3/17/2026 12:00:00 AM

ضايعه نخاعي يكي از بيماري‌هاي مزمن است كه مي‌تواند كليه ابعاد زندگي افراد و بالاخص ازدواج آنها را تحت تاثير قرار دهد. اين پژوهش با هدف واكاوي تجربه زيسته تشكيل خانواده در افراد داراي ضايعه نخاعي، عوامل تسهيل كننده و بازدارنده آن انجام گرفت. در اين پژوهش كيفي، 21 نفر از افراد داراي ضايعه نخاعي در انجمن ضايعه نخاعي شهر يزد و در سال 1404 به صورت هدفمند و با در نظر گرفتن حداكثر تنوع انتخاب شده و مورد مصاحبه نيمه ساختاريافته قرار گرفتند. محتواي مصاحبه‌ها با استفاده از روش هفت مرحله‌اي كلايزي تحليل شد. يافته‌هاي اين پژوهش در برگيرنده 5 مضمون اصلي معناي جديد زندگي و اميد، فراتر رفتن از محدوديت‌ها، بازتعريف هويت اجتماعي، استرس‌هاي رواني و فشارهاي بيروني و چالش‌هاي ارتباطي و خانوادگي و 13 مضمون فرعي (كشف توانايي¬هاي پنهان، ايجاد تكيه¬گاه عاطفي پايدار، هم¬افزايي در مديريت زندگي، ايجاد صميميت عميق، توانمندي اجتماعي و شغلي، شكل¬گيري هويت مستقل خانوادگي، نقش آفريني فعال در خانواده همسر، احساس وابستگي و از دست دادن استقلال، مواجهه با قضاوت هاي اجتماعي، فشارهاي مالي و اقتصادي، سوءتفاهم هاي عاطفي و جنسي، احساس بي-كفايتي درنقش والديني و همسري و احساس تداخل با خانواده¬ها و سيستم مراقبتي) در زمينه «تجربه زيسته تشكيل خانواده»، 4 مضمون اصلي شامل عوامل فردي و روان‌شناختي، عوامل اجتماعي و خانوادگي، عوامل اقتصادي و حرفه اي و عوامل پزشكي و محيطي و 14 مضمون فرعي (خودباوري و نگرش¬هاي سازنده، پذيرش و انعطاف پذيري، شخصيت رشديافته ومهارت¬هاي مؤثر، همراهي با همسر و خانواده¬اش، شناخت كافي از همسر و خانواده¬اش، همسر همراه و قابل اتكا، خانواده¬هاي حامي، مشاركت اجتماعي فعالانه، آگاهي و نگرش هاي مثبت جامعه، حمايت¬هاي دولتي و نهادي، اشتغال و توانمندي مالي، حفظ سلامت و توانبخشي، تفاهم جنسي و باروري و تجهيزات و امكانات كارآمد) در زمينه «عوامل تسهيل‌كننده تشكيل خانواده»، 4 مضمون اصلي شامل عوامل فردي، عوامل اجتماعي و خانوادگي، عوامل اقتصادي حرفه اي و عوامل پزشكي و محيطي و 11 مضمون فرعي (باورهاي فرساينده و فقدان پذيرش، نقايص سلامت جسمي و اختلالات رواني، شخصيت ناپخته و مشكلات رفتاري، ترس¬هاي واهي و نگراني¬هاي گمراه كننده، خانواده¬هاي ناسازگار و ناهمراه، كليشه¬هاي منفي و انزواي اجتماعي، حمايت¬هاي ناكافي و غيرمؤثر دولتي، مشكلات مالي و چالش¬هاي شغلي، مشكلات درماني و نقايص توانبخشي، چالش¬هاي روابط زناشويي و باروري و امكانات نامناسب و كمبود تجهيزات) در زمينه «عوامل بازدارنده تشكيل خانواده» بودند. يافته¬ها نشان مي¬دهد تشكيل خانواده براي اين افراد، فرايندي پويا، چندلايه و متأثر از تعامل هم¬زمان عوامل فردي، خانوادگي، نظام سلامت و ساختارهاي اجتماعي–فرهنگي است. افراد داراي ضايعه نخاعي علاوه بر چالش¬هاي جسماني، با بازسازي هويت، باز تعريف نقش¬هاي خانوادگي و اجتماعي و جست¬وجوي معنا در زندگي مشترك مواجه¬اند. براين اساس، طراحي برنامه¬هاي جامع و چندسطحي در حوزه¬هاي سلامت، رفاه اجتماعي و مشاوره خانواده ضروري است. اين پژوهش بر برنامه‌هايي كه ضمن توجه به پيچيدگي‌هاي زيستي–رواني–اجتماعي اين تجربه، زمينه‌ساز تاب‌آوري، كاهش تبعيض‌هاي اجتماعي، تقويت حمايت‌هاي خانوادگي و معنا‌بخشي به نقش همسري و والدي در افراد داراي ضايعه نخاعي باشند، تاكيد مي‌كند

238549

دانشگاه اردكان

صافي محمد هادي Safi Mohammad hadi