منطقه گرائي، فرصت ها و چالش هاي ژئوپوليتيكي جمهوري اسلامي ايران

3/10/2026 12:00:00 AM

تحولات اخير غرب آسيا، از جمله حمله رژيم صهيونيستي به ايران، بمباران تأسيسات هسته‌اي توسط ايالات متحده، سقوط دولت بشار اسد، تضعيف محور مقاومت، و پيمان ابراهيم كه به رژيم صهيونيستي امكان تنفس ژئوپليتيكي بخشيده است، نشان‌دهنده ورود منطقه به مرحله‌اي تازه از بازترسيم نظم امنيتي و سياسي است. در چنين شرايطي، جمهوري اسلامي ايران با فرصت‌ها و چالش‌هاي چندلايه‌اي مواجه است كه مستقيماً بر جايگاه منطقه‌اي آن تأثير مي‌گذارند. اين پژوهش با بهره‌گيري از چارچوب نظري مكتب كپنهاگ و رويكرد منطقه‌گرايي، تلاش مي‌كند نشان دهد كه همكاري‌هاي اقتصادي، فرهنگي و ديپلماتيك ايران با همسايگان، فراتر از تعاملات تجاري صرف، مي‌تواند به‌عنوان ابزار امنيت‌سازي غيرنظامي عمل كند و بخشي از فشارهاي ژئوپليتيكي را كاهش دهد. در اين پژوهش از روش توصيفي- تحليلي استفاده مي‌گردد. ابزار گردآوردي داده‌ها نيز اسنادي، كتابخانه‌اي و مراجعه به منابع معتبر علمي و پژوهشي در خصوص موضوع حاضر مي‌باشد. يافته‌ها نشان مي‌دهند كه ايران با اتكا به موقعيت ژئوپليتيكي ممتاز، منابع انرژي گسترده، و ظرفيت‌هاي ترانزيتي، همچنان توانايي ايفاي نقش به‌عنوان بازيگر ساختارساز در غرب آسيا را دارد؛ اما تحقق اين نقش نيازمند راهبردي چندلايه است كه امنيت سخت، ديپلماسي نرم، اقتصاد منطقه‌اي و بازسازي گفتمان هويتي را هم‌زمان در برگيرد. نتيجه‌گيري مقاله بر اين نكته تأكيد دارد كه تنها با مديريت هوشمندانه فرصت‌ها و مهار چالش‌ها، ايران مي‌تواند از وضعيت كنوني عبور كرده و جايگاه خود را در نظم نوين منطقه‌اي تثبيت كند.

238546

دانشگاه اردكان

فتاحي اردكاني حسين fattahi ardakani hosain