بررسي اثر خفته درماني و كيك چالكود بر درمان كلروز درختان چنار فضاي سبز شهري

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم باغباني

كارشناسي ارشد

درخت چنار از گونه‌هاي اصلي و ارزشمند در فضاي سبز ايران به شمار مي‌رود. با اين حال، در سال‌هاي اخير تحت تأثير تغييرات اقليمي و انواع تنش‌هاي محيطي، اين درخت با مشكلاتي مانند خزان زودرس، زردي برگ‌ها و زوال تدريجي مواجه شده‌است. از سوي ديگر، كاهش بارندگي و محدوديت منابع آبي در كشور، به‌عنوان مهم‌ترين عامل بازدارنده در توسعه فضاهاي سبز شهري شناخته مي‌شود و همين امر زمينه‌ساز بروز اختلالاتي چون خزان زودرس، كلروز و ضعف عمومي درختان و كاهش كارايي فتوسنتزي است. يكي از عوامل اصلي اين وضعيت، اختلال در تغذيه معدني و به‌ويژه كمبود يا غيرفعال شدن عنصر آهن در برگ‌ها است كه نقش كليدي در فرآيندهاي فيزيولوژيك گياه دارد. خفته درماني روشي ابتكاري براي نجات درختان از كلروز زود هنگام است، كه درفصل خزان، با كمترين فعاليت آوندي درختان انجام مي¬شود. همچنين بهره¬گيري از عناصر غذايي در محيط ريشه توسط كيك چالكود امكان بررسي اثرات تلفيقي تيمارها را از جنبه‌اي نو در اين پژوهش فراهم كرد. درهمين راستا پژوهش حاضر در قالب 11 تيمار بر پايه¬ي طرح آماري بلوك¬هاي كامل تصادفي با پنج بلوك و هر كدام شامل يك تكرار، با هدف ارائه راهكاري مؤثرتر و اقتصادي‌تر براي حفظ و احياي درختان ارزشمند فضاي سبز شهري اجرا شد. صفات مورد بررسي در اين پژوهش شامل كيفيت ظاهري درخت، شاخص‌هاي فلورسانس كلروفيل، رنگيزه‌هاي فتوسنتزي شامل كلروفيل a، كلروفيل b، كلروفيل كل و كاروتنوئيد، تبادلات گازي برگ شامل نرخ فتوسنتز خالص، هدايت روزنه‌اي، غلظت CO₂ زير روزنه اي، نرخ تعرق و اختلاف فشار بخار آب بين برگ و هوا، شاخص‌هاي وضعيت آبي و سلامت غشا شامل محتواي نسبي آب برگ و نشت الكتروليتي، تركيبات متابوليكي شامل كربوهيدرات و پرولين، عناصر تغذيه اي، شاخص‌هاي تنش اكسيداتيو شامل فعاليت آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيداني، مالون‌دي‌آلدهيد و پروتئين كل و همچنين شاخص سبزينگي برگ بود. همچنين در بخش تحليل چندمتغيره، براي بررسي روابط بين صفات و تفكيك تيمارها، از تجزيه مؤلفه‌هاي اصلي(PCA) استفاده شد كه نشان داد تيمارهاي مؤثرتر، در كنار بهبود رنگيزه‌ها و شاخص‌هاي فتوسنتزي، در يك خوشه مشخص از نظر عملكرد فيزيولوژيك و تغذيه‌اي قرار مي‌گيرند. نتايج نشان داد تيمارهاي تغذيه‌اي اثر معني‌داري بر صفات فيزيولوژيكي و بيوشيميايي برگ چنار داشتند. بر اساس تحليل مقايسه ميانگين‌ها، تيمار تلفيقي «خفته‌درماني نانوآهن10% به همراه كاربرد خاكي كيك چالكود» به دليل تكرار مداوم در بالاترين گروه آماري (a)، جامع‌ترين عملكرد را در بهبود شاخص‌هاي فتوسنتزي (مانند فتوسنتز خالص، هدايت روزنه‌اي، نرخ تعرق و نسبت Fv/Fm)، افزايش سبزينگي و پايداري غشاي سلولي نشان داد. در سطح پاسخ‌هاي بيوشيميايي و آنزيمي، تيمارهاي «خفته‌درماني آمينوآهن10%» و «خفته‌درماني نانوآهن15%» نيز با قرارگيري در گروه آماري مشترك (a)، كارايي مشابه و برجسته‌اي در ارتقاي فعاليت آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيداني، تجمع پروتئين كل و بهبود وضعيت آبي گياه داشتند. در نهايت، تلفيق نتايج فيزيولوژيكي با تحليل مؤلفه‌هاي اصلي (PCA) نشان داد كه استفاده از خفته‌درماني نانوآهن10% در كنار اصلاح بستر ريشه (كيك چالكود)، متعادل‌ترين بسته تغذيه‌اي براي احياي فيزيولوژيك درختان چنار و مديريت تنش‌هاي محيطي و كلروز بوده و نسبت به ساير تيمارها و شاهد، عملكردي ممتاز و پايدارتر ارائه مي‌دهد.

238423

گل و گياهان زينتي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان