پتانسيل‌يابي منابع ليتيوم از طريق تلفيق رويكردهاي زمين‌شناسي و ژئوشيميايي در منطقه كوهبنان، شمال ‌غرب استان كرمان، ايران

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي معدن

كارشناسي ارشد

چكيـده افزايش تقاضا براي منابع ليتيوم به عنوان يكي از عناصر حياتي در فناوري‌هاي انرژي‌هاي تجديد پذير و باتري‌هاي قابل شارژ، منجر به توجه ويژه به اكتشاف و شناسايي ذخاير ليتيوم در سطح جهاني شده است و ايران نيز باتوجه به منابع سرشار معدني از اين قاعده مستثني نمي باشد. اين پژوهش به بررسي و تحليل مناطق پر پتانسيل منابع ليتيوم در برگه 1:100,000 كوهبنان در شمال غرب استان كرمان مي‌پردازد. اين منطقه بخشي از زون ايران مركزي محسوب مي‌شود، كه داراي ساختاري‌هاي رسوبي چين‌خورده و گسل‌هاي متعدد ناشي از فعاليت تكتونيكي شديد و تنوع ليتولوژيكي و سازند‌هاي زمين‌شناسي قابل توجهي نظير سازندهاي گروه شمشك است كه مي‌تواند ميزبان مناسبي براي كاني‌سازي ليتيوم باشند. بررسي چينه شناسي منطقه كوهبنان نشان مي‌دهد كه شيل هاي زغال دار ترياس – ژوراسيك (به‌ويژه سازند هجدك و نايبند) مهم ترين واحدهاي ميزبان ليتيوم در منطقه هستند كه در محيط هاي رسوبي بسته و درياچه هاي شور قديمي نهشته شده‌اند و اين محيط ها از شرايط مساعد براي تمركز و تغليظ ليتيوم برخوردار مي باشند. رسوبات آبراهه‌اي به‌عنوان بايگاني بكر و دقيق از تركيبات شيميايي مناطق بالادست عمل كرده و اطلاعات ارزشمندي درباره توزيع عناصر و پتانسيل معدني منطقه ارائه مي‌دهند. اين رسوبات كه تركيبي از سنگ‌هاي حوضه آبريز بالادست هستند، مي‌توانند به‌عنوان شاخصي مناسب براي شناسايي كاني‌سازي‌هاي نهفته ليتيوم مورد استفاده قرار گيرند. در اين پژوهش، با نمونه‌برداري از شبكه آبراهه‌ها و انجام تحليل‌هاي آزمايشگاهي، داده‌هاي آماري تك متغيره حاصل با استفاده از مدل‌سازي حوضه‌هاي آبريز و تفكيك واحدهاي سنگ شناسي در محيط برنامه GISپردازش شدند كه با اعمال روش ميانگين وزن دار (Mj) و شاخص غني شدگي (EI) ، غلظت زمينه عناصر در برنامه Excel محاسبه شد و در آخر اثر سنگ بستر از داده ها حذف گرديد، كه اين امر به شناسايي دقيق‌تر ناهنجاري هاي كمك كرد. تحليل‌هاي آماري چند ‌‌متغيره ‌شامل ‌تحليل ‌‌خوشه‌اي (CA) ، تحليل‌ فاكتوري مرحله‌اي‌(SFA) ‌ ، شاخص ‌احتمالي ‌نقشه‌هاي ‌ژئوشيميايي ‌ (GMPI)‌‌ در محيط برنامه هاي Excel، SPSS و GIS انجام شد و نشان‌ داد ‌كه ‌عناصر بريليوم، آلومينيوم، اسكانديم، پتاسيم، لانتانيوم، سريم با ليتيوم پيوند معناداري دارند كه با الگوي كاني‌سازي نوع رسي و سنگ هاي رسوبي شيل دار و شيل زغال دار سازند هاي گروه شمشك در منطقه كوهبنان مطابقت مي‌كند. براي تحليل و تفسير نهايي با تلفيق رويكرد هاي زمين‌شناسي و ژئوشيميايي به روش منطق فازي (Fuzzy Logic)‌ ، و با بهره‌گيري از عملگر گاما استفاده شده است ، كه در نهايت با استخراج نقشه شاهد منطق فازي گاما، صحت و دقت نتايج در فرآيند‌هاي انجام شده در پژوهش مطابقت داشت

238199

اكتشاف مواد معدني

مهندسي معدن

دانشگاه صنعتي اصفهان