تأثير محلول‌پاشي برگي سلنيوم بر صفات مورفوفيزيولوژيك و بيوشيميايي مريم‌گلي دارويي (.Salvia officinalis L) تحت تنش كم‌آبياري

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي باغباني

كارشناسي ارشد

خشكي يكي از مهم‌ترين تنش‌هاي غيرزيستي محدودكننده رشد و عملكرد گياهان است كه با ايجاد اختلال در فرآيندهاي فيزيولوژيك و بيوشيميايي، موجب كاهش رشد و توليد زيست‌توده مي‌شود. استفاده از عناصر مفيد نظير سلنيوم مي‌تواند با تقويت سيستم دفاع آنتي‌اكسيداني، حفظ وضعيت آبي و كاهش آسيب‌هاي اكسيداتيو، تحمل گياهان به تنش خشكي را افزايش دهد. مريم‌گلي دارويي (.Salvia officinalis L) نيز به دليل ارزش دارويي، اقتصادي و كاربرد در فضاي سبز، از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. اين پژوهش با هدف بررسي اثر محلول‌پاشي سلنيوم بر برخي صفات مورفولوژيك، فيزيولوژيك و بيوشيميايي مريم‌گلي دارويي تحت تنش خشكي، به صورت آزمايش فاكتوريل دو عاملي در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با چهار تكرار در گلخانه انجام شد. تيمارهاي آزمايش شامل سه سطح آبياري (80، 60 و 40 درصد ظرفيت زراعي) و سه غلظت سلنيوم (0، 50 و 100 ميلي‌گرم در ليتر سلنات سديم) بود. در پايان آزمايش، صفات مورفولوژيك، وضعيت آبي، رنگيزه‌هاي فتوسنتزي، نشت الكتروليت، پرولين، مالون‌دي‌آلدئيد، پروتئين كل، فنول كل و فعاليت آنزيم‌هاي كاتالاز و آسكوربات پراكسيداز اندازه‌گيري شدند. نتايج نشان داد كه تنش خشكي موجب كاهش ارتفاع، وزن تر و خشك اندام هوايي و ريشه، محتواي نسبي آب برگ، Fv/Fm ، رنگيزه¬هاي فتوسنتزي، پروتئين كل و فعاليت كاتالاز و در مقابل، افزايش درصد خشكيدگي، نشت الكتروليت، پرولين، مالون‌دي‌آلدئيد و فنول كل شد. فعاليت آسكوربات پراكسيداز در تنش متوسط افزايش يافت، اما در تنش شديد كاهش پيدا كرد. محلول‌پاشي سلنيوم نيز بسته به غلظت و شدت تنش، پاسخ‌هاي متفاوتي ايجاد كرد؛ به‌طوري‌كه غلظت 50 ميلي‌گرم در ليتر موجب بهبود وزن تر اندام هوايي و ريشه، پروتئين كل و فعاليت آسكوربات پراكسيداز شد، در حالي كه غلظت 100 ميلي‌گرم در ليتر موجب افزايش نشت الكتروليت و كاهش پروتئين كل گرديد. اثر متقابل تنش خشكي و سلنيوم نيز براي برخي صفات معني‌دار بود و نشان داد كه پاسخ مريم‌گلي دارويي به سلنيوم به شدت تنش وابسته است. در مجموع، محلول‌پاشي مناسب سلنيوم، به‌ويژه در غلظت 50 ميلي‌گرم در ليتر، مي‌تواند در كاهش برخي آثار زيان‌بار تنش خشكي و بهبود ويژگي‌هاي رشدي، فيزيولوژيك و بيوشيميايي مريم‌گلي دارويي مؤثر باشد.

238143

توليد محصولات گلخانه ‌اي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان