واكاوي تجربه زيسته پرخاشگري در زندگي زناشويي، عوامل تسهيل كننده و بازدارنده آن در زوجين داراي كودك مبتلا به اختلال طيف اوتيسم

2/1/2026 12:00:00 AM

زندگي زناشويي زوجين داراي كودك مبتلا به اختلال طيف اوتيسم با چالش‌هاي متعددي همراه است كه پرخاشگري يكي از مهم‌ترين آن‌ها محسوب مي‌شود. پژوهش حاضر با هدف واكاوي تجربه زيسته پرخاشگري و نيز شناسايي عوامل تسهيل‌كننده و بازدارنده آن در اين‌گونه زوجين انجام شد. مشاركت كنندگان اين پژوهش كيفي همه مادران يا پدران داراي كودك مبتلا به اختلال طيف اوتيسم در شهرستان اصفهان، در سال 1404 مي‌باشد كه 25 نفر از آن‌ها به صورت هدفمند انتخاب و مورد مصاحبه نيمه ساختار يافته قرار گرفتند. داده‌هاي پژوهش با بهره‌گيري از روش كلايزي مورد تحليل قرار گرفته كه يافته‌هاي اين پژوهش در زمينه تجربه زيسته در برگيرنده سه مضمون اصلي مشكلات تعاملي و پرخاشگري رفتاري؛ فشارهاي مزمن مراقبتي و محيطي؛ تضعيف هويت و پيامدهاي روان‌شناختي و نه مضمون فرعي و همچنين در زمينه عوامل تسهيل كننده پرخاشگري در برگيرنده سه مضمون اصلي فشارهاي مرتبط با مراقبت از كودك؛ تعارضات و مشكلات زناشويي؛ چالش‌هاي اجتماعي و فرهنگي و نه مضمون فرعي و همچنين در عوامل بازدارنده پرخاشگري در برگيرنده سه مضمون اصلي عوامل روان‌شناختي و هيجاني، عوامل ارتباطي و رفتاري، عوامل اجتماعي و حمايتي و نه مضمون فرعي است. يافته‌هاي اين پژوهش آشكار كرد كه پرخاشگري در اين خانواده‌ها برآيند يك فرايند پويا و فرايندي كه در آن تجربه زيسته والدين از مراقبت از كودك، چالش‌هاي عملكردي كودك، فشارهاي مزمن محيطي، مشكلات ارتباطي و نقش‌هاي زناشويي، به يكديگر گره مي‌خورند و چرخه‌اي از ناكامي، خستگي و تعارض را مي‌سازند، نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه پرخاشگري در اين خانواده‌ها نه يك الگوي ثابت، بلكه محصول تعامل دائمي ميان عوامل فشارزا و عوامل محافظت‌ كننده است. زماني كه عوامل فشارزا مانند استرس مراقبتي، مشكلات اقتصادي، چالش‌هاي رفتاري كودك، مشكلات ارتباطي و ضعف سلامت روان بر منابع مقابله‌اي غلبه مي‌كنند، پرخاشگري افزايش مي‌يابد. اما زماني كه عوامل بازدارنده مانند حمايت اجتماعي، تنظيم هيجان، مهارت‌هاي ارتباطي، اميد، معنويت، خودمراقبتي و انسجام زوجي تقويت مي‌شوند، چرخه پرخاشگري مهار شده و تاب‌آوري خانواده افزايش مي‌يابد. اين نتايج مي‌تواند به درك بهتر چالش‌هاي موجود در زندگي زناشويي زوجين داراي كودك مبتلا به اختلال طيف اوتيسم كمك كرده و راهكارهايي براي حمايت رواني و اجتماعي اين خانواده‌ها ارائه دهد.

237753

دانشگاه اردكان

صافي محمدهادي safi mohammadhadi