بررسي اثربخشي برنامه توان¬بخشي شناختي بر حافظه، عملكرد اجرايي و سرعت پردازش در افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد

اختلال مصرف مواد يكي از مهم‌ترين آسيب‌هاي اجتماعي است كه با طيفي از نقص‌هاي شناختي همراه است. افراد مبتلا به اين اختلال اغلب با مشكلاتي در حافظه، عملكرد اجرايي و سرعت پردازش مواجه مي‌شوند؛ كاركردهايي كه نقش كليدي در تصميم‌گيري، برنامه‌ريزي و كنترل هيجان دارند. هدف پژوهش حاضر بررسي اثربخشي برنامه توان‌بخشي شناختي مبتني بر مدل سلسله‌مراتبي سولبرگ و متير (2001) بر بهبود حافظه، عملكرد اجرايي و سرعت پردازش در افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد بود. روش پژوهش نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه كنترل و پيگيري دوماهه بود. جامعه آماري شامل مراجعه‌كنندگان به كلينيك‌هاي ترك اعتياد شهر رشت در سال 1404 بود. نمونه شامل 30 نفر بود كه به‌روش در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفي در دو گروه آزمايش (15 نفر) و كنترل (15 نفر) گمارده شدند. گروه آزمايش طي 10 جلسه 45 دقيقه‌اي به‌صورت انفرادي تحت مداخله توان‌بخشي شناختي قرار گرفت، در حالي‌كه گروه كنترل مداخله‌اي دريافت نكرد. ابزار گردآوري داده‌ها شامل پرسشنامه حافظه روزمره ساندرلند (1983)، پرسشنامه نقص‌هاي عملكرد اجرايي باركلي (2012)، آزمون زاهلن- وربيندونگز اسوالد و روس (1978) و آزمون رمزگرداني سيتزول (1995) بود. نتايج تحليل واريانس چندمتغيره و تك‌متغيره با اندازه‌گيري مكرر با استفاده از نرم¬افزار SPSS (نسخه 27) نشان داد كه برنامه توان‌بخشي شناختي به‌طور معناداري موجب بهبود حافظه، عملكرد اجرايي و سرعت پردازش در گروه آزمايش نسبت به گروه كنترل شد (05/0‎>p). همچنين اين بهبودها در مرحله پيگيري دوماهه پايدار ماند. يافته‌هاي اين پژوهش نقش موثر توان‌بخشي شناختي در ارتقاي كاركردهاي شناختي بيماران مبتلا به اختلال مصرف مواد را نشان مي‌دهد و مي‌تواند به‌عنوان يك رويكرد مكمل در كلينيك‌هاي ترك اعتياد مورد استفاده قرار گيرد.

237233

دانشگاه اردكان

صافي محمدهادي Safi Mohammad Hadi