مقايسۀ اثربخشي مداخله مختصر پيشگيري از اقدام به خودكشي و درمان پذيرش و تعهد بر درد ذهني و افكار خودكشي در اقدام‌كنندگان به خودكشي

خودكشي يكي از معضلات جدي و پيچيده سلامت عمومي است و سابقه اقدام قبلي، از قوي‌ترين پيش‌بيني‌كننده‌هاي اقدام مجدد به شمار مي‌رود؛ به‌ويژه دوره پس از ترخيص از بيمارستان كه از پرخطرترين بازه‌هاي زماني محسوب مي‌شود. ازاين‌رو، پژوهش حاضر با هدف مقايسۀ اثربخشي مداخله مختصر پيشگيري از اقدام به خودكشي (ASSIP (اسيپ)) و درمان مبتني بر پذيرش و تعهد (ACT (اكت)) بر درد ذهني و افكار خودكشي در افراد اقدام‌كننده به خودكشي انجام شد. پژوهش حاضر از نوع نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه كنترل بود. جامعه آماري شامل كليۀ افراد با سابقه حداقل يك بار اقدام به خودكشي بود كه پس از ترخيص از بيمارستان، در سال‌هاي 1403 و 1404، در شبكه بهداشت و درمان شهرستان اسلامشهر داراي پرونده بوده‌اند. با استفاده از نمونه‌گيري تصادفي ساده، تعداد 45 نفر از اين افراد كه معيارهاي ورود به پژوهش را داشتند انتخاب و به‌صورت تصادفي در سه گروه 15 ‌نفره (دو گروه آزمايش و يك گروه كنترل) جايگزين شدند. گروه اول تحت برنامه مداخله مختصر پيشگيري از اقدام به خودكشي در قالب 3 الي 4 جلسه 60 تا 90 دقيقه‌اي بر اساس مدل ميشل و مايلارت (2015) و گروه دوم تحت درمان پذيرش و تعهد بر اساس پروتكل «اكت براي زندگي» (بارنز و همكاران، 2017) در 3 تا 6 جلسه 60 دقيقه‌اي قرار گرفتند؛ گروه كنترل نيز به جز مراقبت‌هاي معمول كه براي هر 3 گروه يكسان بوده است، درمان ديگري را دريافت نكردند. براي گردآوري داده‌ها از پرسشنامه افكار خودكشي بك (BSSI) و پرسشنامه درد ذهني اورباخ و ميكولينسر (OMMP) استفاده شد. تحليل داده‌ها با بهره‌گيري از تحليل كوواريانس چندمتغيره (مانكوا) و آزمون‌هاي تعقيبي LSD در نرم‌افزار SPSS-27 صورت گرفت. يافته‌ها نشان داد كه هر دو مداخله، اثر معناداري بر كاهش درد ذهني و افكار خودكشي داشتند (01/0p<‎). به‌طور خاص، نتايج حاكي از آن بود كه مداخلات حدود 59٪ از تغييرات درد ذهني و 36٪ از تغييرات افكار خودكشي را در مرحله پس‌آزمون تبيين كردند. اثرات درمان‌ها در مرحله پيگيري سه‌ماهه نيز پايدار ماند (05/0p<‎).. مقايسه ميانگين‌ها نشان داد كه هر دو رويكرد نسبت به گروه كنترل مؤثر بودند، اما درمان پذيرش و تعهد در كاهش درد ذهني برتري معناداري نسبت به مداخله مختصر پيشگيري از خودكشي داشت (01/0p<‎)، در حالي كه تفاوت آن‌ها در كاهش افكار خودكشي معني‌دار نبود (05/0p‎>). نتايج اين پژوهش بيانگر آن است كه هر دو مداخله كوتاه‌مدت، در كاهش عوامل خطر مرتبط با خودكشي مؤثرند و مي‌توانند به عنوان رويكردهايي كارآمد در دوره‌هاي پس از اقدام به خودكشي مورد استفاده قرار گيرند. درمان پذيرش و تعهد با تأكيد بر افزايش انعطاف‌پذيري روان‌شناختي و كاهش اجتناب تجربه‌اي، بيش از مداخله مختصر پيشگيري از خودكشي توانست به كاهش درد ذهني بيماران كمك كند. اين نتايج مي‌تواند نويدبخش توسعه و اجراي مداخلات كوتاه‌مدت و مبتني بر شواهد در مراكز بهداشت و درمان باشد؛ برنامه‌هايي كه با هدف ارتقاي سلامت روان، پيشگيري از اقدام مجدد به خودكشي و افزايش تاب‌آوري روان‌شناختي افراد در معرض خطر طراحي مي‌شوند.

237158

دانشگاه اردكان

چوب فروش زاده آزاده Choobforoushzadeh Azadeh