بررسي pH و غلظت يون فلورايد آزاد در چند نمونه آب بطري شده تجاري توليدي استان كردستان

مقدمه و هدف: فلورايد يكي از عناصر معدني كمياب و مؤثر در پيشگيري از پوسيدگي دندان است. اين يون با تقويت ساختار دندان و كاهش دمينراليزاسيون، موجب افزايش مقاومت دندان در برابر پوسيدگي مي‌شود. همچنين pH پايين مي‌تواند موجب اسيدي شدن محيط دهان، تخريب مينا و افزايش خطر پوسيدگي شود. منبع اصلي فلورايد براي انسان آب آشاميدني مصرفي روزانه است و در بسياري از كشورها به‌صورت كنترل‌شده در حد مطلوب به آب‌لوله‌كشي اضافه مي‌شود. اين مقدار در ايران بسته به تفاوت‌هاي جغرافيايي و امكانات موجود در آن منطقه، از حد مطلوب مي‌تواند كمتر يا بيشتر باشد. در‌حال‌حاضر با توجه به افزايش استفاده از آب‌هاي بطري‌شده تجاري در سطح جهاني و همچنين نگراني‌هاي بهداشتي موجود در مورد آب‌هاي لوله‌كشي شهري، مقايسه غلظت فلورايد در اين دو نوع منبع آب آشاميدني مي‌تواند اطلاعات ارزشمندي را در اختيار مصرف‌كنندگان قرار دهد. به‌ويژه در مناطق خاصي كه آب شرب شهري فاقد فلورايد است يا غلظت آن به‌اندازه كافي نيست، ممكن است مصرف آب‌هاي بطري شده تجاري با غلظت فلورايد مناسب، مفيد باشد و به‌عنوان جايگزيني براي منبع آب آشاميدني مصرفي محسوب شوند. هدف از اين تحقيق، تعيين، بررسي و مقايسه pH و غلظت فلورايد در چند نمونه آب بطري شده با نام‌هاي تجاري مختلف توليدي استان كردستان با يكديگر و با استاندارد هاي ملي و بين المللي و همچنين ارزيابي ميزان انطباق و همخواني اين مقادير با مقادير قيدشده بر روي برچسب اطلاعات روي محصولات است. در ادامه به بررسي كفايت يا عدم‌كفايت غلظت فلورايد آب‌هاي بسته‌بندي‌شده در كنار مصرف آب آشاميدني لوله‌كشي شهر سنندج طبق استانداردهاي ملي و بين‌المللي ذكرشده در مورد غلظت فلورايد مجاز مصرفي، پرداخته شده است.يافته‌ها: مقدار غلظت يون فلورايد در آب‌هاي بطري شده، در محدوده0.013_0.061 mg/l قرار داشتند. ميانگين كلي فلورايد به‌دست‌آمده براي آب‌هاي بطري شده mg/l0.033 گزارش شد. غلظت فلورايد آب شرب لوله‌كشي شهر سنندج در محدوده mg/l 0.44_0.00 قرار داشت. مقادير pH آب‌هاي بطري شده در اندازه‌گيري‌هاي آزمايشگاهي بين 7.850_6.080 قرار داشتند و ميانگين كلي pH، 7.17 به دست آمد.41% از نمونه‌هاي آب هاي بطري شده اسيدي و 58% قليايي بودند. pH آب شرب لوله‌كشي شهري بين 8.5_7.16 قرار داشت و ميانگين كلي pH ،8.017 به دست آمد. همه مقادير pH آب شهري قليايي بودند(pH‎>7). ضريب همبستگي پيرسون بين فلورايد و pH در آب‌هاي بطري شده r=+0.4351 به دست آمد. اكثر مقادير به‌دست‌آمده در مورد فلورايد پايين‌تر از مقادير ادعاشده بر روي برچسب آب‌هاي بطري شده بودند و در يك مورد بين مقدار اندازه‌گيري شده و مقدار ادعاشده بر روي محصول تطابق قابل قبولي مشاهده نشد. در مورد pH، در 3 نام تجاري مقدار اندازه‌گيري شده با مقدار ادعاشده همخواني نداشت. 63% از نمونه‌ها، pH كمتر از مقدار ادعاشده بر روي برچسب محصولات دارا بودند. نتيجه‌گيري: مطالعه حاضر نشان داد در نيمي از آب‌هاي بطري شده، مقادير pH اندازه‌گيري شده با مقادير ادعاشده همخواني نداشتند. در مورد فلورايد، به‌جز يك نام تجاري، همخواني قابل قبولي بين مقدار اندازه‌گيري شده و مقدار ادعاشده وجود داشت. بين فلورايد و pH همبستگي مثبت و متوسطي برقرار بود. آب شرب لوله‌كشي شهر سنندج و آب‌هاي بطري شده موردمطالعه ازنظر pH، در محدوده استاندارد WHO و سازمان ملي استاندارد ايران قرار داشتند ولي هيچ‌كدام مقدار فلورايد بهينه و كافي جهت پيشگيري از پوسيدگي را نداشتند و ناكافي ارزيابي شدند. هر دو گروه غلظت فلورايد كمتر از محدوده استاندارد ايران و WHO را دارا بودند. كليدواژه : فلورايد، pH، كروماتوگرافي يوني، آب بطري شده، آب آشاميدني، آب‌لوله‌كشي شهري، سنندج

237103

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

دندانپزشكي

دندانپزشكي

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

بهار احمدي ، شادي محمدي