بررسي ارزش تشخيصي تست‌ها ي خودآزمايي اچ اي وي (خوني_بزاقي) در جوامع پرخطر در سراسر جهان:يك مرور نظام‌مند و متاآناليز تشخيصي

مقدمه: ويروس نقص ايمني انساني (HIV) به‌عنوان يك چالش عمده جهاني سلامت، ميليون‌ها نفر را تحت تأثير قرار داده است. تشخيص زودهنگام، سنگ بناي كنترل اين اپيدمي است، اما عواملي مانند انگ و محدوديت دسترسي به خدمات بهداشتي، مانع محقق شدن آن مي‌شوند. تست‌هاي خودآزمايي HIV (HIVST) به‌عنوان يك راهكار نوين، امكان انجام آزمايش در محيطي خصوصي و بدون نياز به حضور در مراكز درماني را فراهم مي‌كنند. اين مطالعه با هدف تعيين ارزش تشخيصي تست‌هاي خودآزمايي HIV (خوني و بزاقي) در جوامع پرخطر جهان انجام شد. روش كار: اين مطالعه يك مرور نظام‌مند و متاآناليز تشخيصي است كه با جستجو در پايگاه‌هاي PubMed، Scopus، Web of Science و Embase از سال 2000 تا 2025 انجام شد. معيار ورود شامل مطالعاتي بود كه دقت تست‌هاي خودآزمايي خوني يا بزاقي را در جوامع پرخطر (شامل مصرف‌كنندگان مواد تزريقي، مردان داراي روابط جنسي با مردان، كارگران جنسي، افراد تراجنسيتي، زندانيان و مادران باردار) در مقايسه با استاندارد طلايي تشخيصي (الايزا، وسترن بلات يا الگوريتم‌هاي ملي تأييدشده) گزارش كرده بودند. داده‌ها با استفاده از فرم استاندارد استخراج و كيفيت مطالعات با ابزار QUADAS-2 ارزيابي شد. تجزيه‌وتحليل‌هاي متاآناليز با نرم‌افزار R و با مدل‌هاي اثرات تصادفي انجام و شاخص‌هاي حساسيت، ويژگي، ارزش‌هاي اخباري و نسبت‌هاي درستنمايي محاسبه شد. ناهمگوني با شاخص I² بررسي گرديد. يافته ها : از بين 2155 مطالعه شناسايي‌شده، 60 مطالعه واجد شرايط وارد متاآناليز شدند. بيشتر مطالعات در آفريقا (63%) انجام شده بودند و طراحي عمدتاً مقطعي داشتند. تجميع نتايج نشان داد كه حساسيت و ويژگي كلي تست‌هاي خودآزمايي در جوامع پرخطر به ترتيب 8/96% (فاصله اطمينان 95%: 5/95-8/97) و 4/99 % (فاصله اطمينان 95%: 1/99-6/99) است. تست‌هاي مبتني بر خون به‌طور ميانگين حساسيت بالاتري (1/98%) در مقايسه با تست‌هاي بزاقي (3/94%) نشان دادند، درحالي‌كه ويژگي هر دو نوع بالا و مشابه بود به ترتيب 5/99% و 3/99% ناهمگوني بين مطالعات قابل‌توجه بود (I² ‎> 75%). عواملي مانند سطح تحصيلات كاربران، نوع كيت و منطقه جغرافيايي بر دقت تست تأثيرگذار بودند. نتيجه‌گيري: تست‌هاي خودآزمايي اچ‌آي‌وي (خوني و بزاقي) از دقت تشخيصي مطلوبي در جوامع پرخطر برخوردارند و مي‌توانند به‌عنوان يك ابزار مكمل مؤثر در استراتژي‌هاي گسترش آزمايش‌گيري مورد استفاده قرار گيرند. اگرچه تست‌هاي خوني از حساسيت بالاتري برخوردارند، تست‌هاي بزاقي به دليل غيرتهاجمي بودن و مقبوليت بيشتر، گزينه مناسبي براي افزايش دسترسي هستند. اجراي برنامه‌هاي آموزشي همراه با توزيع كيت و نيز تضمين دسترسي به خدمات تأييد تشخيص و پيوند به مراقبت، براي بهينه‌سازي استفاده از اين تست‌ها ضروري است. واژه‌هاي كليدي: خودآزمايي اچ¬آي¬وي؛ ارزش تشخيصي؛ حساسيت و ويژگي؛ متاآناليز؛ جوامع پرخطر؛ تست سريع.

237064

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

اپيدميولوژي

پزشكي

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

يوسف مرادي