عنوان
بررسي غلظت ذرات معلق هوا (PM2.5) و خطر مرگ‌ومير منتسب به آن با استفاده از داده‌هاي ايستگاه¬هاي پايش زميني و سنجش‌ازدور در 5 مركز استان غرب كشور
نويسنده اصلي
آذرنيوشه، افشين
محل تحصيل
دانشگاه علوم پزشكي كردستان
رشته تحصيلي
مهندسي بهداشت محيط
چكيده
ايران با ميانگين غلظت سالانه 5/32 ميكروگرم بر مترمكعب ذرات معلق در رتبه بيست و يكم در بين كشورهاي جهان از نظر ميزان آلودگي و بار بيماري مرتبط است. در اين ميان غرب كشور به دليل خصوصيات خاص اقليمي، تحت‌تأثير مسائلي از قبيل طوفان شن و غلظت بالاي ريزگردها قرار دارد. سنجش ميزان آلاينده‌هاي هوا اغلب توسط يك ايستگاه مانيتورينگ زميني در سطح شهرها انجام مي‌گردد كه به طور كامل مناطق شهري و حومه را پوشش نمي‌دهند. از طرفي ماهواره‌ها و حسگرهاي آنها به دليل قدرت تفكيك مكاني و زماني بالا، تصاوير ارسالي از مناطق مي توانند ابزار ارزشمندي براي پر كردن شكاف‌هاي اطلاعاتي ايستگاه‌هاي زميني باشد. در اين مطالعه از داده‌هاي سنجش‌ازدور دريافتي از ماهواره ترا جهت برآورد و سنجش ميزان ذرات معلق PM2.5 استفاده گرديد.
روش كار: مطالعه حاضر در 5 مرحلة اصلي شامل جمع‌آوري داده، پردازش تصاوير دريافتي از سايت ناسا، برآورد ذرات PM2.5، برآورد توزيع زماني - مكاني و درنهايت برآورد خطر منتسب به آن انجام گرديد. داده‌هاي اين مطالعه شامل آلاينده‌ها (داده‌هاي زميني)، AOD (عمق نوري آئروسل)، داده‌هاي مرگ‌ومير پنج مركز استان غرب كشور (اهواز، ايلام،كرمانشاه، سنندج و اروميه) و داده‌هاي هواشناسي بودند. تصاوير ناسا نيز از وب‌سايت ناسا با فرمت رستري اخذ گرديد كه در محيط GIS طي چند مرحله از جمله كليپ كردن، Projection، و تبديل به داده پوليگون پردازش شدند. در مرحله بعد ذرات PM با استفاده از رگرسيون خطي برآورد (پيش‌بيني) گرديد. در اين مرحله، مقادير پيش‌بيني‌شده تصحيح خطا نيز شدند. برآورد توزيع زماني و مكاني داده‌ها به ترتيب در محيط Excel و GIS با استفاده از داده‌هاي تصحيح خطا شده انجام شدند. در نهايت در مرحله آخر خطر نسبي (RR) با استفاده از روابط دوز - پاسخ و داده‌هاي تصحيح خطا شده برآورد گرديد كه از اين خطر نسبي به‌منظور برآورد خطر منتسب (AF) و تعداد مرگ‌ومير منتسب استفاده شد.
نتيجه‌گيري: اين مطالعه به‌طوركلي نشان داد كه مناطق غربي اهواز و ايلام از نظر آلودگي هواي ناشي از ذرات معلق نياز به توجه ويژه‌اي دارند. همچنين يافته مهم اين مطالعه نشان داد كه مرز بين درياچه اروميه و شهرستان اروميه مقدار آلودگي بارزي دارد كه احتمالاً بيانگر تبديل مناطق خشك شده به منبع آلودگي هستند. همچنين نتايج حاكي از آن است كه استفاده از داده‌هاي زميني در برآورد خطر مرگ‌ومير منتسب كم برآوردي رخ مي‌دهد؛ زيرا پايايي يافته‌هاي مربوط به اين داده‌ها در 3 شهرستان پايين بود. درصورتي‌كه داده‌هاي ماهواره‌اي با قطعيت بالا خصوصاً در شهرستان اهواز و اروميه نشان دادند كه خطر مرگ‌ومير منتسب به ذرات در اين شهرها بالابود؛ لذا نتايج داده‌هاي منتج از ماهواره با استفاده از مدل‌سازي و بعد از تصحيح خطا از نتايج نسبتاً قابل‌اعتمادي برخوردار بودند كه بيانگر اين است كه در مطالعات علوم بهداشت محيطي مي‌توان از آنها استفاده كرد.
كلمات كليدي: ماهواره ترا - PM2.5 زميني - مطالعات علوم بهداشت - خطر منتسب - خطر نسبي - سنجش‌ازدور – مرگ ومير
شماره ركورد
236981
شهر محل تحصيل
دانشگاه علوم پزشكي كردستان
گرايش رشته تحصيلي
بهداشت محيط
دانشكده
بهداشت
دانشگاه
دانشگاه علوم پزشكي كردستان
استاد راهنما
رضا رضايي، اميد ابوبكري