ارائه برنامه بهينه مديريت آبياري و كود نيتروژني سيب‌زميني رقم فابولا با استفاده از مدل SUBSTOR-Potato در شهرستان سميرم

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي آب

كارشناسي ارشد

سيب‌زميني يكي از محصولات راهبردي كشاورزي و از اركان اصلي تأمين امنيت غذايي محسوب مي‌شود. با توجه به محدوديت منابع آب و ضرورت مديريت بهينه نهاده‌ها، اين پژوهش با هدف ارائه برنامه بهينه آبياري و كود نيتروژني براي رقم فابولا در شهرستان سميرم با استفاده از مدل SUBSTOR Potato انجام شد. اين مطالعه طي دو سال زراعي 1401 و 1402 در دشت هرمزآباد سميرم با اقليم نيمه‌خشك كوهستاني اجرا گرديد. داده‌هاي هواشناسي، خاك، كاشت، داشت، برداشت و شاخص‌هاي گياهي جمع‌آوري شدند. سناريوهاي مختلف آبياري شامل سطوحي معادل 0/7 تا 1/1 برابر نياز آبي گياه و روش رايج كشاورزي منطقه، و سطوح مختلف كود نيتروژني شامل 0/1 تا 1/1 برابر مقدار توصيه‌شده و روش رايج منطقه شبيه‌سازي و ارزيابي شدند. نتايج نشان داد كه داده‌هاي آب و هوا تاريخي، با وجود اختلاف در سطح مطلق برخي متغيرهاي دمايي به‌ويژه دماي حداقل، از نظر بازنمايي روندهاي حرارتي دوره رشد و شبيه‌سازي عملكرد سيب‌زميني با مدل DSSAT قابل اعتماد هستند. مقايسه عملكرد شبيه‌سازي‌شده در سال‌هاي 2022 و 2023 نشان داد كه اختلاف عملكرد حاصل از استفاده از داده‌هاي آب و هوا ايستگاه زميني و داده‌هاي تاريخي اندك و از نظر آماري معني‌دار نيست. تحليل بيست‌ساله تيمارهاي آب و نيتروژن نشان داد كه آب عامل اصلي كنترل‌كننده عملكرد است و در سطوح كم آبياري، پاسخ گياه به نيتروژن محدود باقي مي‌ماند، در حالي كه با افزايش آبياري، پاسخ عملكرد به نيتروژن به‌طور محسوسي تقويت مي‌شود. بيشترين عملكرد در تركيب آبياري كامل همراه با سطوح زياد نيتروژن مشاهده شد، در حالي كه تيمارهاي رايج كشاورزي منطقه از نظر ميانگين عملكرد و پايداري در سطح پايين‌تري نسبت به تيمارهاي ضريبي قرار گرفتند. بررسي شاخص‌هاي بهره‌وري نشان داد كه بيشترين بهره‌وري فيزيكي آب و بيشترين بهره‌وري اقتصادي آب در تركيب آبياري بالا همراه با نيتروژن بالا حاصل مي‌شود، در حالي كه بيشترين بهره‌وري نيتروژن در سطوح كم نيتروژن و آبياري مناسب مشاهده شد. به‌طور كلي، نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه مديريت هماهنگ و نيازمحور آب و نيتروژن مي‌تواند به بهبود هم‌زمان عملكرد، بهره‌وري نهاده‌ها و سوددهي اقتصادي در كشت سيب‌زميني در شرايط آب و هوا منطقه سميرم منجر شود.

236978

آبياري و زهكشي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان