بررسي كارآمدي مداخلات دارويي بر كاهش خطر رخداد بيماري قلبي عروقي در بيماران مبتلا به ديابت نوع دو: يك مطالعه مرور نظام مند و متاآناليز شبكه اي

مقدمه: با توجه به افزايش شيوع ديابت نوع دو و ارتباط آن با بيماري‌هاي قلبي عروقي (CVD)، نياز به مداخلات دارويي مؤثر براي كاهش خطر اين بيماري‌ها بيش از پيش احساس مي‌شود. بيماري‌هاي قلبي عروقي بار مالي و بهداشتي قابل‌توجهي بر سيستم‌هاي سلامت تحميل مي‌كنند. اين مطالعه با هدف ارزيابي كارآيي مداخلات دارويي نوين و تركيب‌هاي درماني داروهاي ضدديابت، ضدفشارخون و كاهش‌دهنده چربي خون بر كاهش خطر CVD در بيماران مبتلا به ديابت نوع دو از طريق مرور نظام‌مند و متاآناليز شبكه‌اي انجام شد. مواد و روش ها: اين مطالعه در شش مرحله شامل تدوين استراتژي جستجو، غربالگري، انتخاب مطالعات، استخراج داده‌ها، ارزيابي كيفيت و انجام متاآناليز شبكه‌اي انجام شد. كارآزمايي‌هاي كنترل‌شده تصادفي (RCT) از پايگاه‌هاي PubMed، Scopus، Web of Science، Embase و Cochrane Library از ابتدا تا 30 دسامبر 2024 جستجو شدند. مطالعات شامل بيماران مبتلا به ديابت نوع دو با مداخلات دارويي ضد ديابت (متفورمين، سولفونيل‌اوره‌ها، تيازوليدين‌ديون‌ها، مهاركننده‌هاي DPP-4، آگونيست‌هاي گيرنده GLP-1، مهاركننده‌هاي SGLT2 و انسولين)، ضدفشارخون (مهاركننده‌هاي ACE، ARBs، مسدودكننده‌هاي كانال كلسيم، بتابلاكرها، ديورتيك‌ها) و كاهش‌دهنده چربي (استاتين‌ها، فيبرات‌ها، نياسين، ازتيميب، مهاركننده‌هاي PCSK9) و پيامدهاي قلبي عروقي (مرگ‌ومير قلبي، سكته قلبي، سكته مغزي، نارسايي قلبي، بستري شدن به دليل حوادث قلبي و آنژين ناپايدار) بودند. مقالات پس از غربالگري در نرم‌افزار EndNote وارد شده و بر اساس چك‌ليست معيارهاي ورود و خروج انتخاب شدند. كيفيت مطالعات با ابزار خطر سوگيري كاكرين ورژن 2 و GRADE ارزيابي شد. داده‌ها با مدل اثرات تصادفي و نرم‌افزار Stata و R و سايت MetaInsight v6.3.0 تحليل شدند. خطر نسبي (RR) با فاصله اطمينان 95% محاسبه شد. يافته ها: از مجموع 10514 مقاله ضد ديابت شناسايي‌شده، در نهايت 133 كارآزمايي تصادفي كنترل‌شده (RCT) با 289558 شركت كننده (ميانگين سني 64.7 سال) در تحليل نهايي گنجانده شد. آگونيست‌هاي گيرنده GLP-1 به‌طور معناداري خطر مرگ‌ومير قلبي‌عروقي (نسبت خطر (RR) = 0.85، فاصله اطمينان 95٪:0.75–0.98؛ قطعيت بالا؛ تفاوت خطر (RD) = -0.1667 (-0.3149 to -0.0184)) و سكته مغري (نسبت خطر (RR) = 0.83، فاصله اطمينان 95٪:0.74–0.93؛ قطعيت بالا؛ تفاوت خطر (RD) = -0.1816 (-0.2951 to -0.0680)) را كاهش دادند. مهاركننده‌هاي SGLT2 به‌طور معناداري نارسايي قلبي (نسبت خطر (RR) = 0.64، فاصله اطمينان 95٪:0.53–0.77؛ قطعيت بالا؛ تفاوت خطر (RD) = -0.4503 (-0.6373 to -0.2634)) و بستري به دليل رويدادهاي قلبي‌عروقي (نسبت خطر (RR) = 0.73، فاصله اطمينان 95٪:0.67–0.80؛ قطعيت بالا؛ تفاوت خطر (RD) = -0.3130 (-0.4039 to -0.2220)) را كاهش دادند. از مجموع 3926 مقاله ضد فشارخون شناسايي‌شده، در نهايت 52 كارآزمايي تصادفي كنترل‌شده (RCT) با 115404 شركت كننده (ميانگين سني 64.1 سال) در تحليل نهايي گنجانده شد. ACEI an‎d CCB به‌طور معناداري خطر مرگ‌ومير كلي (نسبت خطر (RR) = 0.80، فاصله اطمينان 95٪:0.56–1.15؛ قطعيت بالا؛ تفاوت خطر (RD) = -0.0199 (-0.0397 to -0.0001))، مرگ‌ومير قلبي‌عروقي (نسبت خطر (RR) = 0.62، فاصله اطمينان 95٪:0.32–1.18؛ قطعيت بالا؛ تفاوت خطر (RD) = -0.0132 (-0.0256 to -0.0009)) و سكته قلبي (نسبت خطر (RR) = 0.20، فاصله اطمينان 95٪:0.02–1.78؛ قطعيت بالا؛ تفاوت خطر (RD) = -0.0368 (-0.0739 to 0.0003)) را كاهش دادند. از مجموع 1332 مقاله ضد چربي خون شناسايي‌شده، در نهايت 27 كارآزمايي تصادفي كنترل‌شده (RCT) با 74996 شركت كننده (ميانگين سني 60.48 سال) در تحليل نهايي گنجانده شد. استاتين به‌طور معناداري خطر مرگ‌ومير كلي (نسبت خطر (RR) = 0.93، فاصله اطمينان 95٪:0.87–0.99؛ قطعيت بالا؛ تفاوت خطر (RD) = -0.0121 (-0.0208 to -0.0034))، مرگ‌ومير قلبي‌عروقي (نسبت خطر (RR) = 0.86، فاصله اطمينان 95٪:0.76–0.98؛ قطعيت بالا؛ تفاوت خطر (RD) = -0.0051 (-0.0131 to -0.0029))، بستري به دليل رويدادهاي قلبي‌عروقي (نسبت خطر (RR) = 0.89، فاصله اطمينان 95٪:0.69–1.14؛ قطعيت بالا؛ تفاوت خطر (RD) = -0.0292 (-0.0892 to 0.0308))، سكته قلبي (نسبت خطر (RR) = 0.75، فاصله اطمينان 95٪:0.63–0.88؛ قطعيت بالا؛ تفاوت خطر (RD) = -0.0105 (-0.0195 to -0.0015)) و سكته مغزي (نسبت خطر (RR) = 0.77، فاصله اطمينان 95٪:0.64–0.93؛ قطعيت بالا؛ تفاوت خطر (RD) = -0.0092 (-0.0153 to -0.0031)) را كاهش دادند.

236953

دانشگاه علوم پزكي كردستان

اپيدميولوژي

زشكي

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

يوسف مرادي