پهنه‌بندي مناطق حفاظت شده بر اساس شكل زمين و دانش بومي : مطالعه موردي منطقه شيرستان

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي محيط زيست

كارشناسي ارشد

چكيده منطقه شيرستان واقع در زاگرس مركزي، به‌دليل غناي اكولوژيك و اهميت فرهنگي، نقش مهمي در مديريت منابع طبيعي و حفاظت تنوع زيستي ايفا مي‌كند. هدف اين پژوهش، تدوين چارچوبي براي پهنه‌بندي حفاظتي پناهگاه حيات‌وحش شيرستان با تلفيق شاخص‌هاي ژئومورفولوژيك و دانش بومي است. در گام نخست، محدوده مطالعه با بهره‌گيري از نظام مرزبندي بازنگري‌شده‌اي تعريف گرديد كه علاوه بر مرزهاي سياسي، معيارهاي اكولوژيك نظير شبكه رودخانه‌ها، پوشش جنگلي و توپوگرافي، و همچنين شاخص‌هاي انساني شامل سكونتگاه‌هاي پلكاني و مسيرهاي كوچ عشاير را دربر گرفت. سپس با استفاده از داده‌هاي سنجش‌ازدور، مدل رقومي ارتفاعي (DEM)، شاخص پوشش برف (NDSI) و داده‌هاي مكاني سكونتگاه‌هاي روستايي، لايه‌هاي موضوعي توليد و در محيط GIS تلفيق شد. فرآيند پهنه‌بندي با رويكرد تصميم‌گيري چندمعياره انجام شد و منطقه به چهار زون مديريتي شامل هسته حفاظتي، حفاظتي، ساير مناطق و زون منطقه ويژه تقسيم گرديد. نتايج نشان داد كه بيش از 60 درصد از سطح منطقه شيرستان در زون‌هاي هسته حفاظتي و حفاظتي قرار دارد كه بيانگر ضرورت اعمال حفاظت سخت‌گيرانه در اين پهنه است. زون مديريت ويژه كه با تمركز بر روستاهاي پلكاني، اكوسيستم‌هاي جنگلي و منابع آبي مشخص مي‌شود، از ظرفيت بالايي براي توسعه اكوتوريسم پايدار و پياده‌سازي الگوهاي مديريت منابع مبتني بر مشاركت جوامع محلي و نظام‌هاي دانش بومي برخوردار است. اين پژوهش با تلفيق مؤلفه‌هاي زيست‌فيزيكي (شيب، جهت، پوشش گياهي و پوشش برف) با عوامل انساني و فرهنگي، چارچوبي جامع و عملياتي براي برنامه‌ريزي حفاظتي ارائه مي‌دهد. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه شيرستان با توجه به موقعيت راهبردي و يكپارچگي اكولوژيك خود، از توان بالايي براي ارتقا به سطح ذخيره‌گاه زيست‌كره در مقياس ملي و بين‌المللي برخوردار است؛ امري كه مستلزم مديريت يكپارچه و هماهنگ ميان استان‌هاي چهارمحال‌وبختياري، اصفهان، لرستان و خوزستان مي‌باشد.

236917

ارزيابي و آمايش سرزمين

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان