تجربه زيسته كاركنان سازمان‌هاي دولتي در استفاده از شعائر و نمادهاي مذهبي در محيط كار

مديريت منابع انساني اسلامي

10/7/2025 12:00:00 AM

شعائر و نمادهاي مذهبي جزئي از اجزاي فرهنگي همان جامعه هستند كه معمولاً در مراسم و عبادات ديني استفاده مي‌شوند. يكي از زواياي استفاده از نمادها و برپايي شعائر اسلامي در محيط كار است. استفاده از نمادها توسط كاركنان در محيط كار يك سازمان معرف شخصيت و ايدئولوژي كاركنان است و مي‌تواند موجب اثربخشي سازمان چه در محيط داخل و روابط بين كاركنان و چه در محيط خارج از اداره شود. در اين صورت نمادهاي استفاده شده در فضاي اداره به‌عنوان نظام ارزشي آن سازمان شناخته مي‌شود. هدف از انجام اين پژوهش رسيدن به زواياي مختلفي از تجربه زيسته كاركنان ادارات دولتي در استفاده از شعائر اسلامي و نمادهاي مذهبي در محيط كار است. اين پژوهش از لحاظ هدف بنيادي از نظر زماني مقطعي بوده و در يك برهه زماني خاص و كوتاه‌مدت انجام مي‌شود. نوع پژوهش از نوع كيفي و روش اين پژوهش اكتشافي بوده و براي رسيدن به حقايق و روشن‌شدن ماهيت دقيق مسئله است، اين پژوهش شامل مصاحبه‌هاي نيمه‌ساختاريافته در خصوص موضوع پژوهش است. جامعه مشاركت‌كننده در اين پژوهش شامل كليه مديران و كاركنان ادارات دولتي شهرستان اردكان استان يزد است. جامعه نمونه در اين پژوهش شامل 14 نفر از كاركنان سازمان هاي دولتي شهرستان اردكان است. مصاحبه‌هاي نيمه‌ساختاريافته در بين جامعه نمونه انجام شده و باتوجه‌به كيفي بودن مطالعه بر مبناي اصل اشباع نظري از لحاظ تئوري بعد از 14 مصاحبه به يك اجماع در موضوع رسيده شد. در اين پژوهش نمونه‌گيري به‌صورت هدفمند و به روش گلوله‌برفي انجام‌گرفته است. روش گردآوري اطلاعات در اين پژوهش در دو بخش انجام‌گرفته است، بخش اول براي جمع‌آوري اطلاعات مربوط به پيشينه و مباني نظري از منابع ثانويه شامل مقالات، كتب و پايان‌نامه‌ها انجام‌گرفته است و بخش دوم شامل تجربه زيسته كاركنان سازمان‌هاي دولتي به‌صورت مصاحبه‌هاي نيمه‌ساختاريافته و مشاهده وضعيت موجود اتاق محل كار افراد مصاحبه‌شونده است. روش تجزيه‌وتحليل مصاحبه‌هاي گرفته شده، روش تحليل مضمون بوده كه رويكرد اشتراوس و كوربين در تجزيه‌وتحليل مصاحبه‌ها انتخاب شده است. ضمناً بعد از تجزيه‌وتحليل تعداد 5 مقوله كلي شامل شعائر و مؤلفه‌هاي محوري، عوامل تسهيلگر، عوامل مداخله‌گر، راهبردها و پيامدها استخراج شد. در مقوله شعائر و مؤلفه‌هاي محوري53 كد معني شامل 5مقوله اصلي، عوامل تسهيلگر 75كد معني شامل 2مقوله اصلي و6 مقوله فرعي، عوامل مداخله گر 94 كد معني شامل3 مقوله اصلي و9 مقوله فرعي ، راهبردها 56كد معني شامل 2مقوله اصلي و5 مقوله فرعي و پيامدها 166 كد معني شامل3 مقوله اصلي و10 مقوله فرعي استخراج شد. نتايج حاصل از اين پژوهش نشان داد حضور نمادها و برپايي شعائر اسلامي در ادارات دولتي شهرستان اردكان مي‌تواند باعث افزايش برخي روندهاي منابع انساني از جمله كارايي، بهره‌وري فردي و سازماني شود. همچنين بر اساس يافته‌هاي اين پژوهش حضور نمادها و برپايي شعائر اسلامي در محيط كار مي‌تواند باعث ايجاد پيامدهاي مثبتي در محيط كار شود، اين پيامدهاي مثبت در دودسته پيامدهاي مثبت فردي و سازماني طبقه‌بندي شد. نمادها و شعائر اسلامي با تقويت معنويت در بين كاركنان، احساس آرامش و رضايت شغلي، تقويت روحيه فداكاري، هويت‌بخشي فردي و اجتماعي، تقويت نشاط فردي باعث بروز پيامدهاي مثبت فردي شده است. همچنين كاهش سوءرفتارهاي كاري، تقويت ارتباطات سازماني، تقويت انگيزش سازماني و افزايش بهره‌وري كاركنان به‌عنوان پيامدهاي مثبت سازماني احصاء شد. يافته‌هاي اين پژوهش نشان داد حضور نمادها و برپايي شعائر ديني در ادارات مي‌تواند باعث بروز پيامدهاي منفي در سازمان گردد. بر اساس نظرات مصاحبه‌شوندگان اين پژوهش اين پيامدهاي منفي با افزايش دورويي و نفاق كه باعث ايجاد هنجارهاي منفي مانند چاپلوسي، افراطي‌گري مذهبي، رواج غيبت و تهمت در بين كاركنان خواهد شد.

236718

دانشگاه اردكان

شاكر اردكاني محمد ShakerArdakani Mohammad