مقايسه تاثير پارامتر هاي زمين شناسي و ژئومورفولوژيكي در شناسايي آنومالي هاي ژئوشيميايي در ناحيه ورزقان

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي معدن

كارشناسي ارشد

با افزايش تقاضاي جهاني براي منابع معدني و ضرورت توسعه فناوري‌هاي پيشرفته اكتشافي، بررسي‌هاي ژئوشيميايي رسوبات آبراهه‌اي به عنوان روشي كليدي و مقرون‌به‌صرفه در اكتشاف معدني شناخته شده است. اين روش بر اين فرض اساسي استوار است كه رسوبات آبراهه‌اي بازتاب‌دهنده محصولات هوازدگي و فرسايش مناطق بالادست بوده و مي‌توانند اطلاعات ارزشمندي درباره كاني‌سازي و آنومالي‌هاي ژئوشيميايي ارائه دهند. پژوهش حاضر با هدف "مقايسه تأثير پارامترهاي زمين‌شناسي، ژئومورفولوژيكي و فيزيوگرافي در شناسايي آنومالي‌هاي ژئوشيميايي"در ناحيه ورزقان انجام شده است. برگه 1:100000 ورزقان در شمال استان آذربايجان شرقي واقع شده و جزئي از زون ماگمايي اروميه-دختر محسوب مي‌شود. چينه‌شناسي منطقه شامل واحدهاي دگرگونه قبل از ژوراسيك (مجموعه كليبر)، توالي آتشفشاني-رسوبي ژوراسيك بالا-كرتاسه و واحدهاي كواترنر است. منطقه كاني‌زايي‌هاي مهم مس-موليبدن-طلا شامل معدن سونگون و كانسارهاي هفت‌چشمه، كيقال و نبي‌جان را در خود جاي داده است. از منظر ژئوشيميايي، علي‌رغم مزاياي روش رسوبات آبراهه‌اي، اين تكنيك با چالش‌هاي اساسي مواجه است؛ از جمله اثر رقت كه موجب تداخل مواد حاصل از هوازدگي زمينه در آنومالي‌هاي ژئوشيميايي مي‌شود، همچنين تركيب رسوبات حاصل از واحدهاي سنگي مختلف، پيچيدگي بيشتري ايجاد مي‌كند. در نهايت عدم نمايندگي كامل نمونه‌ها مي‌تواند منجر به عدم شناسايي آنومالي‌ها شود. در اين مطالعه، معيارهاي ژئومورفولوژيكي و فيزيوگرافي به سه دسته كلي طبقه‌بندي شدند: معيارهاي معرف پستي‌وبلندي حوضه، شكل حوضه و ميزان توسعه آبراهه‌ها. همچنين، تنوع سنگ‌شناسي به عنوان پارامتر زمين‌شناسي مورد تحليل قرار گرفت. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه تركيب و تعامل پارامترهاي ژئومورفولوژي، فيزيوگرافي با زمين‌شناسي، تأثير نسبي بر دقت تحليل‌هاي ژئوشيميايي و شناسايي آنومالي‌ها دارند. ويژگي‌هاي ژئومورفولوژيكي حوضه‌هاي آبريز نقش تعيين‌كننده‌اي در كنترل نحوه حمل، انتقال و رسوب‌گذاري رسوبات ايفا مي‌كنند، در حالي كه توزيع واحدهاي سنگي و سطح فرسايش آن‌ها تأثير مستقيمي بر غلظت عناصر در رسوبات آبراهه‌اي دارند. در نهايت بر اساس ارزيابي نقطه تقاطع روش‌هاي مختلف، محاسبه مقادير باقي‌مانده ژئوشيميايي عملكرد بهتري نسبت به حذف اثر رقت و محاسبه مرتبه اصلاح شده كاني‌سازي نشان داد، به طوري كه تركيب روش حوضه آبريز واقعي(TSCB) با پارامترشدت نفوذ (If) با نسبت نقطه تقاطع 2/4 و نرخ پيش‌بيني 94/80% بهترين نتايج را ارائه نمود. در نهايت، با بهينه‌سازي سه سناريوي مطالعه شده، نقطه تقاطع از 2/2 به 6/2 افزايش يافت. نتايج حاصل از اين مطالعه كاربردهاي عملي گسترده‌اي در مدل‌سازي پتانسيل معدني، بهينه‌سازي برنامه‌هاي اكتشافي و كاهش ريسك‌هاي سرمايه‌گذاري در پروژه‌هاي اكتشاف معدني دارد و مي‌تواند به عنوان مبنايي علمي براي تحقيقات آينده در اين حوزه مورد استفاده قرار گيرد.

236689

اكتشاف مواد معدني

مهندسي معدن

دانشگاه صنعتي اصفهان